Archeologie: Akko (3) De ontdekking van een loodgieter

Eeuwenlang is het oude bolwerk van de Kruisvaarders in Akko vergeten geweest. Het was bedekt met een laag grond, en daar bovenop waren huizen gebouwd. Niemand vermoedde welke historie onder zijn voeten verborgen lag.

In 1994 ontdekte een inwoner van de oude stad Akko, dat een van de afvoeren onder zijn huis volledig verstopt is. Een loodgieter komt om de afvoer te controleren, en doet een van de meest schokkende archeologische ontdekkingen uit de recente geschiedenis: direct onder het huis vindt de loodgieter een middeleeuwse stenen tunnel, gevuld met zeewater.

Er wordt een archeologisch team ingeschakeld, dat vaststelt dat de tunnel niet alleen uit de twaalfde eeuw dateert, maar ook is gebouwd door een groep van de beroemdste inwoners van de stad: de Tempeliers.
Deze beroemde militaire orde was in de twaalfde eeuw opgericht door de Rooms-Katho­lieke Kerk. De Tempe­liers waren gesticht op de Tempelberg in Jerusalem, en zij vormden een zeer bekwame groep strijders. Ze reisden door heel Europa en het Midden-Oosten. Ze hielpen ook bij het beschermen van pelgrims die van en naar Jerusalem reisden. Vanwege aanvallen van piraten, plunderaars en moslim-rovers was reizen in die dagen vooral gevaarlijk voor welgestelde mensen. Daarom verhuurden de tempeliers hun schepen ook voor het vervoeren van rijke mensen.

Maar de Tempeliers bewaakten meer dan alleen mensen. Zij vervoerden waardevolle en belangrijke goederen, zoals wijn, paarden, of grote geldbedragen. Zij bemid­del­den zelfs bij handelsakkoorden, namens vorsten, buitenlandse handelaren en pelgrims. Opmerkelijk is, dat de Tempeliers, ondanks dat zij grote rijkdommen beheren, een kloosterorde zijn en de gelofte van armoede hebben afgelegd. Maar die gelofte weerhoudt hen er niet van, fooien aan te nemen. In de loop van de jaren vergaart de orde een enorm bedrag aan geld, dat ze ontvangen van liefdadige christenen, die dankbaar zijn voor hun bescherming

De Tempeliers hadden bijna honderd jaar hun hoofdkwartier in Akko. Volgens historici brachten zij via deze tunnel een grote hoeveelheid rijkdommen naar een vermeende schatkamer in een groot fort. Maar na een uitgebreide zoektocht hebben archeologen niets gevonden.

Een conflict in 1291 zou dat kunnen verklaren. De Mamelukken, een islamitisch sultanaat dat Egypte en omstreken regeerde, riep troepen van hun rijk in het hele Midden-Oosten op om hen te helpen in hun strijd tegen de christelijke Kruisvaarders. Mannen komen helemaal uit Egypte, Syrië en Libanon om een leger van bijna 100.000 vrijwillige strijders te vormen, de grootste verzameling soldaten die ze in hun 200-jarig bestaan hebben gehad. Het Mammelukse leger valt de stad Akko aan. Hun doel is de stadsmuren, het Tempeliersfort en alles wat ze verder kunnen vernietigen, zodat de stad nooit meer door christenen gebruikt kan worden.
Dit is niet alleen de laatste verdedigingslinie van Akko, maar van alle kruisvaardersstaten. Het grootste deel van de stad wordt binnen enkele uren door de Mammelukken veroverd, maar het fort van de Tempeliers houdt het nog tien dagen vol. De slag vond uiteindelijk plaats op 28 mei 1291, toen de Mammelukken explosieven gebruikten om een van de torens te vernietigen
Dit was het einde van de Kruistochten, en een verplet­terende nederlaag voor de Tempeliers.

In de nasleep van de veldslag wordt geen melding gemaakt van het buitmaken van een grote schat. Velen geloven dat die ergens diep in de vesting verloren is geraakt.

In 1840 werden de overblijfselen van het voormalige Tempelierscomplex gebruikt als munitie-opslag. Tijdens een slag met het Britse leger werd het fort geraakt door vijandelijk vuur, en het explodeert. Het ligt tientallen jaren daarna vrijwel volledig in puin.
In 1912 werd aan de westelijke rand een moderne vuurtoren gebouwd, en bleven mensen de resten van het eens zo magnifieke Tempeliersbolwerk bezoeken. Maar na al die verwoesting en bezetting is het gewoonweg onmogelijk om de plek goed te onderzoeken en te zien wat zich daar beneden bevindt.

Totdat de tunnel in 1994 werd herontdekt door een loodgieter. Hierna besteedde het bedrijf Acre Develop­ment, in samenwerking met de Israëlische Oudheid­kun­dige Dienst, enkele jaren aan het verkennen en opknap­pen van de tunnel en het geschikt maken als toeristische attractie. De hele tunnel werd uiteindelijk in 2007 voor het publiek geopend

Tijdens de werkzaamheden werd geen schat gevonden, maar er werd wel een nieuwe route voor onderzoek geopend. Zodra de tunnels zijn hersteld, biedt dat betere toegang tot alles wat zich mogelijk nog dieper daaronder bevindt, waaronder mogelijk de schat van de Tempeliers.