Archeologie: Hasmonees aquaduct bracht water naar Jeruzalem

Bij het voorbereiden van de aanleg van een nieuwe woonwijk aan de zuidkant van Jeruzalem is een 300 meter lang deel van een waterkanaal blootgelegd, dat meer dan 2000 jaar geleden water naar de Tempelberg voerde.

Het aquaduct, dat wordt toegeschreven aan de Hasmoneese koningen, maakte deel uit van een watersysteem dat bronwater uit de regio Gush Etzion in Judea opving, verzamelde in de ‘Salomonsvijvers’ ten zuiden van Bethlehem, en vervolgens naar het noorden – richting de Tempel – transporteerde.

De IAA-archeologen Benyamin Storchan en Gil Freid legden uit: ‘Het systeem was zo vernuftig ontworpen dat het tot ongeveer 100 jaar geleden nog met tussenpozen in gebruik was. Het aqua­duct strekt zich uit over een afstand van ongeveer 21 kilometer, van de Salo­mons­vijvers ten zuiden van Bethlehem tot aan Jeruzalem. Over het grootste deel van het traject stroomde het water langs een zeer flauwe helling: het hoogte­ver­schil bedroeg slechts één meter per kilometer.’

Het systeem werkte volledig op basis van zwaartekracht. De ingenieurs wisten over het hele heuvel­achtige terrein een nauw­keurig verval te behouden; ze leidden het kanaal om hellingen heen en hakten het door de rots­bo­dem, waarbij ze op regel­matige afstan­den toegangs­pun­ten aanbrach­ten om even­tuele ver­stop­pin­gen te kunnen verwijderen.

Het blootgelegde deel getuigt van gebruik in verschillende tijdperken. De oorspron­ke­lijke bouwers legden een stenen kanaal aan, afgewerkt met een pleister­laag. Ongeveer 500 jaar geleden plaatsten de Otto­manen kera­mische buizen in dit kanaal en bedekten ze de buiten­muur met een pleister­laag waarin kleine steentjes waren verwerkt, een kenmer­kende afwerking die langs het gehele traject van het aqua­duct terug te vinden is.

Dit deel van het ‘Lagere Aquaduct’ van Jeruzalem werd gevonden ten zuiden van kibboets Ramat Rachel, op een terrein dat door de Israëlische Grondautoriteit bestemd is voor woningbouw. ​​De eeuwenoude waterleiding zal nu dienen als de hoofdingang van de nieuwe wijk. De IAA werkt in samenwerking met de gemeente Jeruzalem aan een aaneengesloten park, waardoor bezoekers langs het aquaduct kunnen wandelen, van het zuiden van Jeruzalem tot aan de Oude Stad.