Archeologie: Golan (5) Wie bouwde die steencirkels?

Wie bouwde dit monument van duizenden basaltstenen in concentrische cirkels in het zuiden van de Golanhoogten, 16 km te oosten van het Meer van Galilea? Het doet wel denken aan het Britse Stonehenge met zijn cirkel van hoge ‘menirs’.

Het bouwsel draag in het Arabisch de naam Rujm el-Hiri, wat kan worden vertaald als ‘steenhoop van de wilde kat’ of steenhoop bij een begraafplaats. In het Hebreeuws heet de plaats גלגל רפאים gilgal refa’im, ‘cirkel van de geesten’, geïnspireerd door de Bijbels figuren die Nefilim of Refaïm (Refaïeten) werden genoemd, de reuzen van de voortijd, genoemd in Genesis 6:4 en Deuteronomium 3:11.

Het complex bestaat uit meer dan 42.000 ton aan basalt­blokken, die in vijf of meer concentrische cirkels zijn gerang­schikt. De buitenste cirkel heeft een diameter van meer dan 150 meter. Sommige cirkels zijn compleet, andere onvolledig. Enkele cirkels zijn met spaken met elkaar verbonden. Dit basalt is afkomstig van oude vulkanen in dit gebied. In het midden bevindt zich een ‘cairn’, een lichte heuvel van 20 meter diameter en een hoogte van ruim 5 meter

De bouw van dit complex vond in meerdere fasen plaats, vanaf de kopertijd rond 3000 jaar v. Chr. of eerder, tot in de Bronstijd. Onderzoekers vonden in de cairn een oude graftombe, die gevuld was met juwelen en kostbare voorwerpen. Die werd gedateerd rond 2000 v.Chr, dus aanzienlijk later.

Maar waarvoor diende dit hele bouwsel? Daarvoor bestaan een aantal theorieën:
– Begraafplaats voor belangrijke personen. Dit is onwaar­schijn­lijk; er zijn geen menselijke overblijfselen gevonden, en de grafgiften zijn duizend jaar jonger dan het bouwwerk.
– Cultusplaats, voor religieuze ceremoniën op de kortste en de langste dag van het jaar. Dit nodigt kennelijk aanhangers van New Age en natuur­gods­diensten uit tijdens de zomer­zonne­wende (de langste dag van het jaar) en de equinoxen (wanneer de zon loodrecht boven de evenaar staat) om zich ter plaatse te verzamelen om de eerste zonnestralen tussen de megalieten te zien schijnen.
– Een antieke kalender, om (bij benadering) te weten wanneer in het najaar de eerste regen kan worden verwacht, zodat de juiste tijd voor zaaien en oogsten kan worden bepaald.
– Een astronomisch observatorium, voor religieus gerichte berekeningen.

De site van Gilgal Refa’im ligt tegenwoordig midden in een Israëlisch militair trainingskamp, maar kan in het weekeinde vrij worden bezocht, als er geen risico voor militaire acties in het gebied bestaat.

Bronnen: Wikipedia, Danny the Digger, video i24news