Archeologie: Muur uit Makkabeese tijd opgegraven

De afgelopen dagen heeft de Israëlische Oudheidkundige Dienst (IAA) in Jeruza­lem de opgra­ving voltooid van een indruk­wek­kend stuk stads­muur uit de Hasmo­neese (Makka­beese) periode, gebouwd aan het einde van de 2e eeuw v.Chr.

Deze muur is ontdekt op het terrein van de Davidstoren, grenzend aan de citadel, binnen het historische complex dat bekend staat als de Kishle, en is een van de meest complete en langste delen die tot nu toe in Jeruzalem zijn ontdekt.

Het werk is uitgevoerd ter voorbereiding op de nieuwe ‘Schulich Wing of Archaeo­logy, Art and Inno­va­tion’, die zal worden gevestigd in het Kishle-complex bij het Tower of David Jerusalem Museum.

Volgens dr. Amit Re’im en dr. Marion Zindel, opgravingsleiders namens de IAA, ‘is het nieuw blootgelegde gedeelte, in oude historische bronnen bekend als de “Eerste Muur”, bijzonder indrukwekkend, zowel wat betreft de omvang als de staat van bewaring – meer dan 40 meter lang en ongeveer 5 meter breed. De muur is zorgvuldig gebouwd met grote, zware stenen, met een voor deze periode typische gebeitelde nok. Oorspronkelijk was de massieve muur meer dan tien meter hoog! Maar vandaag de dag is er alleen nog een stompe rand over.
Tijdens de periode van de Tweede Tempel omringde de Hasmonese stadsmuur ook de berg Sion, waar delen ervan zijn gevonden, zowel in de Stad van David, in de binnenplaats van de Citadel van David, als langs de buitenkant van de westelijke stadsmuur van de oude stad van Jeruzalem.’

De geschiedenis van deze imposante muur wordt gedetailleerd beschreven in historische bronnen. Flavius Josephus, de Joods-Romeinse historicus uit de 1e eeuw n.Chr., beschrijft het verloop en de poorten ervan en beweerde dat de muur “onin­neem­baar” was, met 60 torens langs de hele lengte. ‘Er is veel meer aan deze muur dan op het eerste gezicht lijkt’, zeggen dr. Re’im en dr. Zindel. ‘Het is duidelijk dat hij syste­matisch is ver­nie­tigd en met de grond gelijk is gemaakt. Dit is een vooraf geplande vernie­ti­ging, niet het resul­taat van de tand des tijds, noch van een wille­keu­rige vijan­de­lijke aanval, maar een wel­over­wo­gen uitvoe­ring van een goed geplande actie. Dit roept vragen op over wie verant­woor­de­lijk was voor de vernie­ti­ging van de muur.’

Wie kan opdracht hebben gegeven tot deze vernietiging, en onder welke omstan­dig­heden? De onder­zoe­kers geven twee mogelijke verklaringen:
1 – Een mogelijkheid is dat de muur door de Hasmoneeën zelf is ontmanteld, als onder­deel van een over­een­komst met Antio­chus VII Sidetes. Deze Antiochus (een van de erf­ge­namen van Antiochus IV Epiphanes, die bekend is van de gebeur­te­nis­sen rond Chanoeka en de opstand van de Makka­beeën) wilde Jeruzalem veroveren en belegerde de stad in 134-132 v.Chr. Josephus schrijft dat de Hasmo­neese leider Johannes Hyrcanus I als reactie op de bele­gering een vredes­akkoord sloot met Sidetes, geholpen door schatten die hij uit het graf van koning David had mee­ge­no­men. In het wapen­stil­stands­akkoord eiste Sidetes dat Jeruzalem zijn vesting­werken zou ontman­te­len als voor­waarde voor het ophef­fen van de bele­ge­ring. Mogelijk is de vernie­ti­ging van deze nieuw ontdekte muur een bewijs en een overblijfsel van dat akkoord.

2 – Een andere mogelijkheid is dat koning Herodes, in een poging om zijn heer­schap­pij te onder­schei­den van die van de Hasmo­neese koningen, opzet­te­lijk hun bouw­projec­ten, waar­onder hun monu­men­tale stadsmuur, vernie­tig­de als politiek statement: ‘De dagen van de Hasmo­neese koningen zijn voorbij, en ik ben hun opvolger.’ De syste­ma­tische sloop zou goed kunnen passen in dit beleid van Herodes, dat ook op andere manieren tot uiting kwam.

Bewijzen van de belegering
Dicht bij dit nieuw blootgelegde gedeelte werd Indrukwekkend materieel bewijs van de strijd tussen Jochanan Hyrcanus de Hasmoneeër en Antiochus Sidetes de Seleucidische Griek ontdekt. Bij opgravingen in de jaren tachtig aan de voet van de ‘Eerste Muur’ ontdekten Renee Sivan en Giora Solar een grote voorraad uit de Hellenis­tische periode van honder­den kata­pult­stenen, pijlpunten, slinger­stenen en loden kogels. De onder­zoekers identificeerden deze als duidelijk bewijs van de belege­ring door Antiochus VII. De zware vernie­ti­gings­wapens die op de stad neer­kwamen, konden de machtige Hasmo­neese muur niet door­boren en ze vielen aan de voet ervan neer. Sommige van deze wapens worden nu tentoon­gesteld in een nieuwe tentoonstelling in het Tower of David Jerusalem Museum.

De archeologische opgraving werd uitgevoerd ter voor­be­rei­ding vam de bouw van de nieuwe ‘Schulich Wing of Archaeology, Art and Innovation’. Om voor de bezoekers het indrukwekkende en unieke zicht op deze tastbare link met het duizenden jaren oude verleden van Jeruzalem te behouden staan de bezoekers in de nieuwe vleugel op een transparante vloer boven deze oude stenen. Samen met inter­pre­ta­ties van heden­daagse kunste­naars zal deze vleugel een nieuwe verbinding met de geschiedenis en het erfgoed van de stad tot stand brengen.

Bronnen: De video, INN, ook de foto en nog meer indruk­wek­ken­de foto’s. Zie ook Hebreeuwse les over Chanoekah, Wikipedia. Met dank aan DeepL.