Archeologie: Tel Abu Shusha, was dit de stad Gaba?

Op de oostelijke helling van de heuvels van Manasse, met uitzicht op het Dal van Jizreël, ten zuidwesten van het Meer van Galilea, in het Ramat Menashe park, ligt de ruïneheuvel Tel Shush of Tel Abu Shusha. Lag hier de stad Gaba?

De Arabische naam is afgeleid van een Arabische dorp, dat hier ooit stond, deels boven op de heuvel, en dat door de bewoners werd verlaten tijdens de Onafhan­ke­lijk­heids­oorlog. De heuvel beslaat een oppervlakte van ongeveer 40 dunam en rijst circa 50 meter boven het niveau van de Jizreëlvallei uit.

Op de locatie zijn talloze archeologische onderzoeken uitgevoerd, van het onderzoek door het ‘Israel Exploration Fund’ in 1883 tot een uitgebreid onderzoek in 2007, dat plaatsvond in het kader van de verbreding van weg 66 tussen de knooppunten Yokneam en Megiddo. Deze onderzoeken, evenals de aanleg van wegen in de nabijheid van de tel, hebben tal van vondsten opgeleverd, waaronder een muur uit de Romeinse tijd, sporen van oude glas- en metaalindustrieën, en een grafgrot uit de 2e eeuw aan de voet van de heuvel.
In de zomer van 2020, terwijl het coronavirus rondwaarde (vandaar de mond­kapjes in de video), startte een systematische archeologische opgraving onder leiding van dr. Avner Ecker, namens de afdeling ‘Land van Israël-studies en Archeologie’ van de Bar-Ilan-universiteit.

Die eerste opgravingen vonden plaats op drie locaties op de tel. Hierbij kwamen vondsten aan het licht uit de Romeins-Byzan­tijnse periode, dat is ruim 1500 jaar geleden. Waarschijnlijk wijzen die op de aanwezigheid van de stad Gaba op deze plaats.
Bij een van de locaties werden bijvoorbeeld meerdere muren ontdekt, die over elkaar heen waren gebouwd. Dit laat duidelijk zien, hoe de tel in de loop van de tijd is gevormd.
Op alle locaties werden bovendien veel scherven van aardewerk, glasfrag­men­ten, spijkers, mozaiek­steentjes en meer gevonden.

Een rondleiding met uitleg aan het eind van de opgravings­periode, in december 2020, in het Hebreeuws. Geen vertaling beschikbaar.

De stad Gaba of Geva zou het oude Gaba Hippeon zijn, een stad die koning Herodes vestigde als basis voor zijn cavalerie. Dit garnizoen beschermde de noordgrens van Herodes’ koninkrijk tegen de Foeniciers, en beschermde een van de belangrijkste handelsroutes door de Levant, de Via Maris of Weg van de Zee. Die verbond de heidense steden van de Decapolis (Tien­steden­bond) als Beth Shean, Gadara en Hippos met de grote haven van Caesarea, en vandaar met de Romeinse wereld.
Geva wordt genoemd door de Joods-Romeinse geschiedschrijver Flavius Josephus in zijn boek Joodse Oorlogen 3.3.1. In de Romeinse tijd droeg de stad de naam Gaba Philippi.

Bronnen: Israelsgoodname, Biblical Archeology, Wikipedia, Israel Today (foto).