Joodse opstanden in de oudheid beschreven

Veel mensen hebben gehoord van de Joodse Oorlog die Flavius Josefus beschreef. Deze opstand tegen de Romeinen eindigde in de verwoesting van de Tempel. Barry Strauss beschrijft deze maar ook andere Joodse opstanden in zijn boek ‘Opstand in Judea’. Hoe doet hij dat?

Boekanalyse
Strauss is Joods en hoogleraar oude geschiedenis, auteur, columnist en eindredacteur van geschiedkundige boekenreeks. Dit boek zou een nieuwe kijk geven op de cruciale periode (die van de Joodse opstanden) gebaseerd op archeologische vondsten en nieuwe wetenschappelijke inzichten. Deze periode zou van blijvende invloed zijn op het Judaïsme (rabbinale Jodendom) en de wereldgeschiedenis.

Het begint met aantekeningen van de auteur, een tijdlijn, een overzicht van de hoofdpersonen en een aantal landkaarten. Daarna volgt een inleiding. Het onderwerp wordt beschreven in 11 hoofdstukken en wordt afgesloten met een epiloog. Bij de tekst staan eindnoten met meestal broninformatie. Er is een gedeelte met zwart-wit foto’s opgenomen. De langste hoofdstukken gaan over de gebeurtenissen in het tijdvak 63-4 BCE (H1), het tijdvak 37-62 (H3) en de Bar Kochba-opstand (H11). Achterin het boek staat een lijst plaatsnamen, een dankwoord, een literatuurlijst en een zoekregister.

In dit boek worden opstanden beschreven die bloedig waren en volgens Strauss ondoordacht. De ‘Joodse Oorlog’ (66-70 CE), waarbij een aanzienlijk deel van het Romeinse leger betrokken raakte, was niet alleen gericht tegen Rome, maar feitelijk een burgeroorlog. Hij noemt Josefus’ verslag “..niet helemaal betrouwbaar.”.

Strauss heeft in dit boek bijzondere aandacht voor de langslepende strijd tussen de Romeinen en de Perzen (Parthen/Sassaniden) en de rol van Joden daarin. In Perzië was een eeuwenoude Joodse gemeenschap en Joden in Judea werkten met de Perzen samen, ondanks dat zij heel lang de ultieme tegenstander van Rome waren en die onverslaanbaar bleken.

Strauss vermoedt zelfs dat Joden ook de hoogste posities bekleedde in het Perzische rijk (opperbevelhebbers en kroonprinsen). Dit was een doorn in het oog van de Romeinen die de Joden daarom wantrouwden. Dit verergerde door herhaaldelijke Joodse opstanden die ze moeilijk wisten te temmen. Joden gebruikte guerrilla tactieken die asymmetrisch voor de Romeinen waren.

Evaluatie
Dit boek over Joodse opstanden en vooral die tegen Rome is goed leesbaar en interessant. Strauss komt met diverse opmerkelijke feiten over Joodse opstanden, maar beschrijft soms ook andere voorvallen in het Romeinse rijk en hun militaire geschiedenis.

In de ondertitel wordt gesuggereerd dat hij zich beperkt van de 1ste eeuw BCE – de 2de eeuw CE. Toch wordt begonnen met de Makkabeeënopstand in 167 BCE en geëindigd met Joodse steun aan de Sassaniden die in 614 CE het beloofde Land binnenvielen.

In dit boek komen opmerkelijk rake uitspraken naar voren, zoals: “De hoogste [Joodse] gezagdrager in Judea was de hogepriester…”. “…chronologie is…niet de sterkste kant van religieuze teksten.”. “De Joodse vrijheid [die de rebellen nastreefde] betekende onderwerping aan de Torah.”.

Dit boek wordt aangeraden voor geïnteresseerden in Joodse geschiedenis.

Strauss, B., Opstand in Judea. Joods verzet tegen de Romeinen 63 v.Chr.-136 n.Chr. 2025, Omniboek, Utrecht, 367 pagina’s, € 34,99, ISBN: 9789401921268.