Liberaal Joodse toelichting NT

Het NT gaat uit van voorkennis over de Joodse wereld waarin de gebeurtenissen zich toen afspeelden. Feitelijk gaat het over nogal intern-Joodse aangelegenheden. Het is dan heel interessant wanneer eindelijk ‘Joden’ met een toelichting op het Nieuwe Testament komen. Wat valt eraan op?

Boekanalyse
Dit boek is de herziene en veel uitgebreidere 2de editie (2017) van het oorspronkelijke boek uit 2011 onder redactie van Levine en Brettler. Het is onlangs in het Nederlands vertaald. Het zou gebleken zijn, dat deze toelichting christenen helpt de context van het Nieuwe Testament (NT) en de Joodse religie beter te begrijpen. Maar het boek is ook bedoeld als introductie voor Joden, andersgelovigen en niet-gelovigen in de wereld van het Nieuwe Testament. Het zou een unieke inkijk in de Joodse achtergrond ervan geven.

Het begint met voorwoorden van de liberaal-Joodse opperrabbijn, de kardinaal van België en de scriba van de PKN. Daarna volgen redactionele voorwoorden. Elk NT-deel en NT-boek heeft een eigen inleiding. Deze, en de 57 essays en vers-toelichtingen, zijn geschreven door 80 verschillende ‘Joodse’ wetenschappers (theologie en geschiedenis). Daar zitten ook essays bij speciaal over Nederland en Vlaanderen.

In de lopende tekst wordt soms uitleg gegeven in grijze kaders. Er is een overzicht van alle auteurs, een uitgebreide literatuurlijst, kaarten en handige overzichten, zoals lijsten van afkortingen, de structuur van de rabbinale literatuur en een woordenlijst.

De samenstellers benadrukken de nauwe verwantschap tussen het NT en de Joodse praktijk en overtuigingen van de eerste eeuw. Dit is volgens hen even belangrijk als kennis van de toenmalige Romeinse wereld. Dat deze verwantschap door ‘Joden’ is uitgewerkt zou vertrouwen kunnen wekken bij Joodse lezers.

Evaluatie
Dit lijkt een monumentaal en belangwekkend boek. Maar wat opvalt is dat bij cruciale Bijbelverzen helaas geen of een onbelangrijke, flauwe toelichting staat. Dit gebrek wordt ook nog versterkt doordat de bijgevoegde Bijbeltekst een parafrase (NBV21) is.

Wat in de toelichting wordt gebracht zijn geen vernieuwende, Messiaanse zaken. Al is er, heel typisch, wel aandacht voor ‘gender’. Er wordt vooral vastgehouden aan traditioneel christelijke overtuigingen. Alle niet-traditionele wegen, zoals Messiaanse, worden als sektarisch afgewezen.

Uitgegaan wordt van een Twee-Wegentheorieën; Joodse gelovigen (ook Joden die in de Here Jezus geloven) zijn verplicht Torahnavolging te doen, maar niet-Joodse christenen niet. Heel opvallend is dat beweerd wordt dat de Here Jezus behoorde tot nationalistisch Jodendom en dat dit faalde, maar dat Paulus Hem tot een succes wist te maken door Zijn boodschap om te vormen tot een hellenistisch-Joodse leer. Dat is natuurlijk beide onwaar en onjuist.

De auteurs stellen dat al in het begin van de eerste eeuw rabbinale gebruiken en leringen gemeengoed waren wat uit het NT zou blijken, zoals in Mattheüs. Helaas een vergissing. Fariziem (Farizeeën, de voorlopers van de rabbijnen) waren toen niet bepaald in hoog aanzien bij het volk. Dat blijkt juist uit het NT.

Deze toelichting richt zich op de traditionele christenheid en is dus van weinig belang voor de Messiaanse Beweging. Het kan ook gebruikt worden in niet-orthodoxe (liberale en seculiere) Joodse kringen.


Levine, A-J. en M.Z. Brettler, vertaling van The Jewish Annotated New Testament, 2nd ed. 2024, Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap, Haarlem/Antwerpen, 934 pagina’s, € 65,-, ISBN: 9789089122834.