Archeologie: Mal voor kleipoppetjes uit tijd van de Eerste Tempel

Archeologen hebben in Jeruzalem de eerste bekende mal ontdekt die werd gebruikt voor de vervaar­di­ging van vrouwen­figuur­tjes, daterend uit de tijd van de Eerste Tempel. Dit toont aan dat de voor­wer­pen bijna 2.600 jaar geleden in de stad zijn vervaardigd.

De vondst werd gedaan tijdens archeo­logische opgravingen die onlangs zijn uitgevoerd door de Israëlische Oud­heidkun­dige Dienst (IAA) in de Kishle, op het terrein van het Tower of David Museum in Jeruzalem. Het is een zeldzame gietvorm, die werd gebruikt voor het gieten van het gezicht van een vrouwe­lijk beeldje, in de tijd van de Eerste Tempel. (De rest van het beeldje werd met de hand geboet­seerd).

Deze opgravingen maken deel uit van de bouw van de nieuwe Schulich-vleugel voor archeologie, kunst en innovatie in het Tower of David Jerusalem Museum. De nieuwe vleugel zal een aanvulling vormen op de perma­nente tentoon­stel­lings­zalen van het museum, door het unieke erfgoed van de locatie te presen­te­ren via archeo­logie, heden­daagse kunst en inno­va­tie.

‘De mal werd ontdekt tijdens het zeven van grond die was verwij­derd uit opvul­lin­gen en afzettin­gen, die dateren uit de periode van de Eerste Tempel, vertelden de leiders van de opgravin­gen, dr. Amit Re’em en dr. Ayala Zilberstein.
‘De opgraving bij Kishle, die al enkele jaren aan de gang is, blijft ons keer op keer verrassen. Het is een van de belang­rijkste archeo­lo­gische opgra­vingen die de afge­lopen decennia in Jeruzalem zijn uitge­voerd, en die de geschie­denis van de stad in een duidelijke en aaneen­ge­slo­ten reeks weergeeft – vanaf de tijd van de koningen van Juda, via de vele periodes die Jeruzalem hebben gevormd, tot aan het Britse mandaat.’

Conservator Tamar Gonen van de Israëlische Oudheidkundige Dienst verwijderde die elk korreltje aarde zorgvuldig. Hierdoor kwamen de verfijnde details van de mal en de daarin afge­beel­de, fijn bewerk­te gelaats­trek­ken aan het licht.
Sviatoslav Klindukhov, een specialist in conservering en restauratie, maakte met geschikt materiaal een afgietsel van de mal. Het indruk­wek­ken­de resultaat is een volledige recon­struc­tie van het gezicht van een vrouwelijk beeldje, met duidelijk gede­fi­nieerde gelaats­trek­ken en een gedetail­leerd krullend kapsel. (foto)

‘Kleifiguurtjes uit de periode van de Eerste Tempel zijn bekend uit vrijwel elke archeo­lo­gische opgra­ving die in Jeruzalem en in heel Juda is uitge­voerd’, aldus dr. Amit Re’em. ‘Tot nu toe waren er echter nog nooit productie­mallen voor deze beeldjes ontdekt in Jeruzalem. Werden ze ter plaatse vervaardigd of van elders geïmporteerd?. De ontdekking van deze mal in de Kishle is daarom de eerste in zijn soort in Jeruza­lem en levert direct bewijs dat ten minste een deel van deze beeldjes in de stad zelf werd vervaardigd.”

Dit soort kleipoppetjes uit de tijd van de Eerste Tempel zijn gewoonlijk 10 tot 20 cm groot, en bedekt met een witte coating, hoewel ook sporen van pigment zijn aangetroffen. Er zijn drie soorten kleipoppetjes bekend: vrouwenfiguurtjes, ruiters te paard en dierenfiguren, meestal paarden.
De functie van dit soort poppetjes is niet geheel duidelijk, hoewel ze in veel huizen werden aange­trof­fen, evenals op straat en in graven. Het waren dus voor­wer­pen voor alledaags gebruik. Stelden ze een vrucht­baar­heids­godin voor, zoals Ashera, waren het amuletten of kinder­speel­goed?

Bronnen: INN, Jerusalem Post.