Archeologie: Olijfberg, plaats van hemelvaart en terugkeer

De Olijfberg, aan de oostkant van Jerusalem, biedt een prachtig panorama over de tempelberg en de Oude Stad van Jeruzalem. Vooraan zie je de trappen naar de Gouden Poort en het Tempelplein met de Rotskoepel en de Al Aqsa-moskee.

Daarachter steken het dak van de Hurva (Choerva) synagoge en de daken van diverse kerken boven de bebouwing uit, die ons herinneren aan het lijden en de opstanding van Christus.
Want in Jerusalem is het begonnen. Abraham reisde hierheen om zijn zoon Izak te offeren. Hier regeerde koning David, hier brandden de offers bij de tempel, hier preekten de profeten, hier spraken de apostelen, en hier begon het evangelie aan zijn reis door de wereld na de uitstorting van de heilige Geest.

De Olijfberg heeft blijde en droevige gebeurtenissen meege­maakt. ­
Hier stond koning David, en keek huilend om naar zijn stad, die door zijn zoon Absalom was ingenomen (2 Samuël 15:30).
Hier rustte de Sjechina, de heerlijke aanwezigheid van God, nadat deze het heilig­dom had verlaten bij de naderende onder­gang van Jeruza­lem en het begin van de Baby­lo­nische balling­schap (Ezechiël 11:23).
Hier keek Jezus uit over de stad bij de intocht in Jeruzalem, en weende over haar, omdat Hij wist dat Jeruzalem door de heidenen verwoest en vertrapt zou worden, totdat God een keer zou brengen in in het lot van zijn volk, en Israël hem zou begroeten met de woorden ‘Gezegend is Hij Die komt in de Naam van de Heere’ (Lukas 19:41-44, Matt. 23:39).
Op deze berg brachten Jezus en zijn discipelen de nacht door tussen hun verblijf in Bethanië en hun bezoeken aan de tempel. Aan de voet van de berg ligt de tuin Getsemane, waar Jezus onder tranen bad en zich overgaf aan de wil van God om te worden gekruisigd.
Op deze berg voer naar de hemel, nagestaard door zijn discipelen. Twee engelen troostten hen met de woorden ‘Galilese mannen, waarom staat u omhoog te kijken naar de hemel? Deze Jezus, die van u opge­nomen is naar de hemel, zal op dezelfde wijze (terug)komen als u Hem naar de hemel hebt zien gaan.’ (Handelingen 1:11)

Deze Rooms-Katholieke video leidt ons rond door de kerken op de Olijfberg.

De Kapel van de Hemelvaart is niet de originele kapel die koningin Helena in de vierde eeuw, de Byzantijnse tijd, liet bouwen. Het huidige acht­kantige gebouw dateert uit de tijd van de Kruis­vaar­ders, en is door moslims voorzien van een stenen koepel en een mikhrab, een nis in de wand die de richting naar Mekka wijst, de gebeds­rich­ting voor moslims. Dit betekent, dat de kapel als moskee heeft gediend.
In de vloer is een voetafdruk te zien, die van Jezus zou zijn bij zijn hemelvaart.

De Paternoster (Onze Vader) kerk is gebouwd boven een grot, waarin Jezus volgens de traditie zijn discipelen dit gebed zou hebben geleerd. De eerste kerk op deze plaats, gebouwd in opdracht van koningin Helena in de Byzantijnse tijd, werd in 614 ver­woest tijdens een Perzische inval. De huidige kerk werd in de twaalfde eeuw door de Kruis­vaar­ders gebouwd. Het huidige gebouw, met afbeeldingen van een groot aantal ver­ta­lingen van het Onze Vader, dateert uit 1886, vertelt de koster, Nasser Kated.

De Dominus Flevit kerk – wat betekent ‘De Heer weende’ – is anders dan tradi­tio­nele kerken niet gericht op het oosten, maar op het westen, de richting van de tempel­berg, de richting waar­heen Jezus keek toen Hij weende over de komende ver­woes­ting van de stad, omdat zij de tijd niet had opge­merkt dat God naar haar omzag.
De kerk is in 1955 gebouwd op de restanten van een Byzan­tijnse kerk, die in de vijfde eeuw door Francis­caanse monniken was gebouwd. Bij de ingang ervan werd een begraaf­plaats gevonden, daterend uit het einde van de tweede tempel periode. In de omge­ving werd een grot ontdekt, die sarco­fagen bevat met Joodse namen en sym­bolen, waaronder kruisen. Mogelijk is dit de oudste christelijke begraaf­plaats ter wereld.

In de tuin van de Church of All Nations of Kerk van Getsemane (Hebreeuws voor ‘olijf­pers’) of staan honder­den jaren oude olijf­bomen. Mogelijk was dit de tuin, waar Jezus in een­zaam­heid bad in de nacht voordat Hij werd overge­le­verd. Deze kerk werd in de twintigste eeuw gebouwd door de beroemde Italiaanse architect Berlucci, op de plaats waar ooit een Byzan­tijnse basiliek stond. Met de inge­togen en sombere atmos­feer in de kerk wilde hij weer­geven wat Jezus moet hebben ervaren toen Hij op deze plaats bad. Een mozaïek beeldt de kus van Judas uit, waarmee hij zijn Meester verraadde. Het mozaïek op de gevel toont o.a. de Griekse letters Alfa en Omega, wijzend op de tekst Ik ben de Alfa en de Omega, het begin en het einde, en de inwoners van Jeru­zalem, wenend over de vernie­ti­ging van de stad. Ook beelden van de vier evan­ge­listen sieren de voorgevel.

De Kerk van Maria Magdalena is een Russisch-Orthodoxe kerk, gebouwd in 1885. Hierin rusten de stoffe­lijke resten van de Russische groot­hertogin Elisabeth Fioddarovna, die in 1917 werd vermoord door Bolsje­wis­tische rebellen, met de rest van de tsaren­familie. De kerk is gewijd aan Maria Magdalena, een volge­linge van Jezus, een van de vrouwen die Jezus als eerste zagen nadat Hij uit de dood was opgestaan.

Het graf van Maria bevindt zich volgens de traditie aan de voet van de Olijfberg. De kerk is op oosterse wijze versierd met iconen en kapelletjes. Volgens een andere traditie is Maria in Efeze (Turkije) begraven.

Volgens de traditie zal in het laatste der dagen de Messias weerkeren op de Olijfberg en door het Dal van Josafat en de Gouden Poort de Tempel­berg betreden. Een verwach­ting die leeft binnen het christen­dom, het joden­dom en de islam.