Midden-Oosten geschiedenis in landkaarten

Het Midden-Oosten eist toenemend aandacht op. De regio was al belangrijk, want daar speelde immers de Bijbelse geschiedenis zich af. De ‘Historische atlas van het Midden-Oosten’ geeft een chronologisch overzicht van de geschiedenis ervan. Hoe is dat gedaan?

Boekanalyse
Grataloup is geograaf en emeritus hoogleraar geografie en Lemire is universitair hoofddocent Midden-Oosten (M-O). Dit boek zou een complete geschiedenisbeschrijving zijn van de regio, helder in beeld gebracht met overzichtskaarten. Benadrukt wordt dat “de langdurige strijd tussen Israël en Palestina …een van de donkerste hoofdstukken vormt” uit die geschiedenis.

Na een voorwoord en een inleiding wordt de geschiedenis beschreven in vijf chronologische delen (van 100.000 BCE tot en met de 21ste eeuw). Het langste deel (Deel 5) gaat over de 20ste–21ste eeuw. Het heeft een thematische indeling. Op de prachtige kleurenkaarten zijn allerlei zaken afgebeeld met uitleg daarvan voorzien van beschrijving. Daarna volgt een dankwoord, een overzicht van de medewerkers, een literatuurlijst en zoekregisters.

Naast het M-O is er enige aandacht voor de Noord-Afrikaanse landen die grenzen aan de Middellandse-Zee, omdat die in de directe invloedsfeer liggen van het M-O.

In het M-O zouden alle eerste beschavingsvormen zijn ontstaan, zoals schrift, alfabeten, de eerste steden en koninkrijken en het muntgeld. Toch houden de auteurs eraan vast dat de eerste mensen vanuit Afrika naar het M-O trokken.

Omstreden zaken worden niet gemeden, zoals de Armeense genocide en de verdrijving van Grieken vanuit Turks-nationalisme. Ook noemen ze de Westerse invloed in de regio, zoals van Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten “…hebzucht…” met een ‘verdeel-en-heers’ tactiek.

Evaluatie
Dit boek brengt belangrijke, maar ook minder belangrijke en wellicht onbekende gebeurtenissen in het M-O in beeld (landkaarten). Geschiedenis kan echter niet alleen in landkaarten worden gevat en de bondige tekst erbij laat veel onbeantwoord.

In dit boek gaat veel aandacht uit naar islamitische geschiedenis, die echter pas vanaf de 7de eeuw domineert in de regio (nog geen 1400 jaar), en naar de micro-bijzaak van de ‘Palestijnen’ die onjuist als Arabisch volk worden voorgesteld.

Er worden nog andere onjuistheden genoemd, zoals het afwijzen van landaankopen door ‘Arabische’ inwoners van het Britse mandaatgebied Palestine begin 20ste eeuw die Joodse immigranten hen voorstelden. Bewijzen tonen dat grote aankopen zijn gedaan. Ook wordt wel toename van Joodse immigratie naar Palestine tussen 1920-1930 genoemd, maar niet de forse immigratie van ‘Arabieren’ in diezelfde periode.

De Staat Israël zou vanaf 1948 ‘Arabische’ inwoners hebben verdreven zonder te vermelden dat buurlanden hen opriepen te vluchten de weg vrijmakend om de Joden de zee in te drijven. Israël wordt verweten steeds meer land in bezit te nemen en te kolonialiseren zonder te vermelden dat dit strategische verdedigingsredenen heeft door aanhoudende ‘Arabische’ agressie. Kortom, zaken worden niet zuiver neutraal maar met een bepaalde agenda voorgesteld.

In het boek komen meerdere lettertypes voor, maar ze zijn wel leesbaar.

Dit boek is een must have.


Grataloup, C. en V. Lemire, Historische atlas van het Midden-Oosten. 2026, Nieuw Amsterdam, Amsterdam, 188 pagina’s, € 29,99, ISBN: 9789046835814.