Een uitverkoren volk zijn is een geweldig voorrecht. Gezegend door God en een licht zijn voor de naties, zodat zij zien wie de Heer is. Maar het legt ook een zware verplichting op: leven volgens Gods wetten en bepalingen.
De Bijbelgedeelten voor de sjabbat Ki Tavo (Wanneer u binnengaat) zijn:
✡ Torahlezing: Deuteronomium 26:1 – 29:8,
✡ Profetenlezing: Jesaja 60:1-22,
✡ Brit Chadashah, Nieuwe Testament: Lukas 24:44-53.
Een gedeelte uit de Torahlezing
Op deze dag gebiedt de HEERE, uw God, u deze verordeningen en bepalingen te houden. U moet ze in acht nemen en houden met heel uw hart en met heel uw ziel. Heden hebt u de HEERE doen verklaren dat Hij u tot een God zal zijn, dat u in Zijn wegen zult gaan, dat u Zijn verordeningen, Zijn geboden en Zijn bepalingen in acht zult nemen, en dat u Zijn stem zult gehoorzamen. En de HEERE heeft u heden doen verklaren dat u voor Hem een volk zult zijn dat Zijn persoonlijk eigendom is, zoals Hij tot u gesproken heeft, en dat u al Zijn geboden in acht moet nemen, en dat Hij u een plaats zal geven, hoog boven alle volken die Hij gemaakt heeft, tot lof, tot een naam en tot sieraad; en dat u een heilig volk zult zijn voor de HEERE, uw God, zoals Hij gesproken heeft.
Deuteronomium 26:16-19 (HSV).
Gedeelten uit de Profetenlezing
Sta op, word verlicht, want uw licht komt en de heerlijkheid van de HEERE gaat over u op. Want zie, de duisternis zal de aarde bedekken en donkere wolken de volken, maar over u zal de HEERE opgaan en Zijn heerlijkheid zal over u gezien worden. En heidenvolken zullen naar uw licht gaan en koningen naar de glans van uw dageraad.
In plaats van dat u verlaten en gehaat bent geweest, zodat niemand door u heen trok, zal Ik u tot een eeuwige glorie maken, tot een vreugde van generatie op generatie. U zult de melk van de heidenvolken zuigen, ja, u zult aan de borst van koningen zuigen; dan zult u weten dat Ik, de HEERE, uw Heiland ben, en uw Verlosser, de Machtige van Jakob.
In plaats van koper zal Ik goud brengen, in plaats van ijzer zal Ik zilver brengen,in plaats van hout koper, in plaats van stenen ijzer. En als uw opzichter stel Ik vrede aan en als uw opzieners gerechtigheid.
Er zal niet meer gehoord worden van geweld in uw land, van verwoesting of rampen binnen uw grenzen, maar uw muren zult u noemen Heil, en uw poorten Lof.
De zon zal voor u niet meer zijn tot een licht overdag en als een schijnsel zal u de maan niet verlichten, maar de HEERE zal voor u zijn tot een eeuwig licht en uw God tot uw sieraad. Uw zon zal niet meer ondergaan en uw maan zal zijn licht niet intrekken, want de HEERE zal voor u tot een eeuwig licht zijn en aan de dagen van uw rouw zal een einde komen.
Uw volk, zij allen zullen rechtvaardigen zijn, voor eeuwig zullen zij de aarde in bezit nemen. Zij zullen een stekje zijn, door Mij geplant, een werk van Mijn handen, opdat Ik verheerlijkt zal worden. De kleinste zal tot duizend worden en de minste tot een machtig volk; Ík, de HEERE, zal dit te zijner tijd spoedig doen komen.
Jesaja 60:1-3, 15-22 (HSV).
Een gedeelte uit het Nieuwe Testament
En (Jezus) zei tegen hen: Dit zijn de woorden die Ik tot u sprak toen Ik nog bij u was, dat alles vervuld moest worden wat over Mij geschreven staat in de Wet van Mozes en in de Profeten en in de Psalmen.
Toen opende Hij hun verstand zodat zij de Schriften begrepen. En Hij zei tegen hen: Zo staat er geschreven en zo moest de Christus lijden en uit de doden opstaan op de derde dag. En in Zijn Naam moet onder alle volken bekering en vergeving van zonden gepredikt worden, te beginnen bij Jeruzalem. En u bent van deze dingen getuigen. En zie, Ik zend de belofte van Mijn Vader op u; maar blijft u in de stad Jeruzalem, totdat u met kracht uit de hoogte bekleed zult worden.
Lukas 24:44-49 (HSV)
Wat betekent het om het uitverkoren volk te zijn?
Rabbi Ari Enkin heeft het uitgelegd:
‘Het Joodse volk wordt de ‘Am Segoela’, de ‘Uitverkoren Natie’ of het ‘Uitverkoren Volk’ genoemd. Een mysterieuze en vaak verkeerd begrepen aanduiding. In een uitleg leren Joodse wijzen dat het Joodse volk als een kostbaar juweel of museumstuk is dat voor alle anderen tentoongesteld wordt om te observeren, te bewonderen en na te maken. We weten bijvoorbeeld dat Joden bedoeld zijn om ‘Or Lagoyim’ te zijn, ‘een licht voor de naties’, een lichtend voorbeeld van eerlijkheid, waardigheid, moraliteit en monotheïsme.
De Joden zijn zeker uniek in de wereldgeschiedenis. Geen enkel ander volk heeft ballingschap, extreme ontberingen, genociden, inquisities, pogroms en holocaust zo overleefd als het Joodse volk.
Sterker nog, deze vervolgingen begonnen al voordat de Joden een natie werden! Farao in Egypte was een van de eersten die begon met het vervolgen en martelen van de Joden en helaas zal de maniak in Iran niet de laatste zijn. De Romeinen zijn verdwenen. De oude Egyptenaren zijn weg. De oude Grieken zijn verdwenen. Naties zijn gekomen en gegaan. Alleen de Joden bestaan al meer dan 3000 jaar. De kleine Joodse natie overleeft en bloeit.
Tegelijkertijd heeft misschien geen ander volk zoveel bijgedragen aan hun gastlanden. De Joden hebben hun stempel gedrukt in elk land waar ze hebben gewoond, in geen verhouding tot hun aantal. Joodse leiders hebben zelfs altijd hun diensten aangeboden aan de leiders van de landen waar ze woonden. De geleerde Maimonides (‘Rambam’) diende bijvoorbeeld als hofarts voor de sultan van Egypte, en de beroemde Torahgeleerde die bekend staat als ‘Abarbanel’ diende als ambassadeur voor Portugal en Spanje.
De Joden hebben altijd in de voorhoede gestaan van industriële en academische prestaties (tel het aantal Joodse ontvangers van de Nobelprijs!), en de lijst gaat maar door.
Door de eeuwen heen blijven de Joden zowel fysiek als geestelijk overleven – tegen alle verwachtingen in.
Misschien kan een korte parabel de rol van het Joodse volk illustreren. Een antisemitische niet-Jood wendde zich eens tot een Jood die naast hem in de trein zat en zei: ‘Jij bent toch een Jood?’ ‘Ja,’ antwoordde de Joodse man. ‘Nou, ik ben zo blij dat ik geen Jood ben. Geen joodse druppel bloed in mijn aderen. Sterker nog, ik ben zo trots op het feit dat er in het dorpje waar ik vandaan kom geen enkele Jood woont!’ Niet te overtroeven, antwoordde de Jood snel ‘Misschien is het daarom nog steeds maar een klein dorp’.
Wat betekent het werkelijk om het ‘Uitverkoren Volk’ te zijn? Het betekent leven volgens een hogere standaard. Het betekent een ambassadeursrol vervullen namens God in de wereld. Het betekent dienen als rolmodel door te onderwijzen en te leven naar het hoogste niveau van fatsoen, waardigheid en moraliteit in onze maar al te vaak corrupte wereld. Het is de taak van het Joodse volk om de wereld stap voor stap dichter bij God te brengen.’
(Maar het is niet gemakkelijk het uitverkoren volk te zijn. God oordeelt zijn volk er des te strenger om, zoals Moses al aangeeft in de lange lijst vervloekingen in Deuteronomium 28. Denk aan de eeuwenlange ballingschap, zwerven over de aarde, verdrukt en verjaagd worden omdat ze ‘anders’ zijn en zich niet willen aanpassen. Zodat, volgens een anekdote, een Joodse man eens sprak in zijn gebed: ‘Heer, wanneer u weer een eigen volk uitkiest, zou U dan een ander volk willen kiezen?’)
Het belangrijkste en grootste dat het Joodse volk aan de wereld heeft gegeven is Jezus, waarvan de Schriften al eeuwenlang spreken. Hij werd aan de mensen beloofd na de zondeval in het paradijs, Hij is de Profeet die Moses aankondigde (Deuteronomium 18:15), Hij is de Leraar der Gerechtigheid (Joël 2:23), Hij is de Dienaar van de Heer waarover Jesaja schrijft in veel hoofdstukken.
Jezus gaf zichzelf, als zondoffer, allereerst voor zijn volk, en ook voor allen die door het geloof daarbij willen behoren. Hij is de Leraar der Gerechtigheid, die in ons wil wonen en ons leiden in Gods gerechtigheid, als een trouwe Vriend die altijd beschikbaar is en naar ons luistert.
(Mijn broeders) zijn immers Israëlieten; voor hen geldt de aanneming tot kinderen en de heerlijkheid en de verbonden en de wetgeving en de eredienst en de beloften. Tot hen behoren de vaderen, en uit hen is, wat het vlees betreft, de Christus voortgekomen, Die God is, boven alles, te prijzen tot in eeuwigheid. Amen! (Romeinen 9:4-5)
Zie ook deze Sjabbatslezingen:
Dank God met blijdschap, Deuteronomium 26,
Wat is de ‘truc’ voor een goede leven?, Deuteronomium 26,
Een volk God ten eigendom, Deuteronomium 26,
De zegeningen en de vervloekingen, Deuteronomium 27 en 28.
Beste Marco,
Het spijt me als ik niet duidelijk ben, Ja er is zeker nu wat mis wat Israël eigenlijk al vanaf het begin heeft gemist. (op een enkele na)
Volgens mij spreek ik juist van alle 12 stammen die in het geheel Israël weer gaan vormen. (maar zijn nu nog verbannen) Dan bij elkaar gebracht door YHWH op een zelfde manier zoals de 1ste exodus heeft plaatsgevonden, alleen nu vanuit de hele wereld(Egypte) i.p.v. alleen het oude Egypte. Niet onder gezag van Juda maar van Yeshua.
Voor wie het volk Israël is heb ik speciaal Rom. 11 gebruikt waarvan die ENE olijfboom (Israël) bestaat uit oude (Juda) en nieuwe takken (ex heidenen) en mogelijk afgebroken takken die weer terug ingeënt kunnen worden als zij zich ook omkeren.
Er is geen andere andere roeping er zijn geen andere bomen (volk) er is maar 1 olijf die 1 bron heeft en meerdere takken daar ben je op ingeënt of niet. Ik heb het dus zeker niet over alleen Juda.
Daarom heb ik ook de tekst uit Openb. Gegeven wat helemaal op het eind gebeurd als YHWH Zijn herstelplan heeft voltooid. ALLEEN Israël, aka 12 overgebleven stammen kunnen de stad ingaan. Er is geen kerk/baptisten/evangelisch of wat dan ook voor poortje je bent Israël of je bent het niet.
Er is daarbij maar 1 verbond (Abraham) en 1 bruid ( heel Israël). Dit heeft God bij Abraham bepaald door het zaad Yeshua. Ben je van Christus dan ben je automatisch Abrahams zaad en deelgenoot van de erfenis. Gal3: 28 Daarin is noch Jood noch Griek; daarin is noch dienstbare noch vrije; daarin is geen man en vrouw; want gij allen zijt een in Christus Jezus. 29 En indien gij van Christus zijt, zo zijt gij dan Abrahams zaad, en naar de belofte erfgenamen.
Ik hoop dat dit nu wel duidelijk is.
Shalom Raymond
Beste Raymond,
Inderdaad, beter zo.
Maar zouden traditioneel gelovigen onze discussie eigenlijk wel kunnen volgen? Die zitten immers op een volledig andere ‘golflengte’.
Groet, Marco
Het is en blijft altijd een keuze van een ieder wat te geloven. Zijn wijsheid komt met de hart gesteldheid, keuze Hem te volgen of niet. De tijd zal het leren en die tijd is bijna op. De informatie was er altijd al (wellicht verborgen, maar is open gemaakt) en de vele die dat de laatste jaren hebben gevonden en ernaar gehandeld hebben, gelukkig ook. Alleen in Europa (vooral onze regio) wordt het minder serieus genomen, men heeft het nog (steeds) veel te goed.
Helaas is dat precies de reden van de grote verdrukking die er aan komt. En vele zullen een crisis hebben als ze zien dat men niet is weggevlogen. Ik ben bang dat toen Yeshua Zich afvroeg; of Hij nog geloof zou vinden bij Zijn terugkomst?. Hij bedoelde dat in onze wereld met duizenden Christelijke stromingen, men meer bezig zijn met religie i.p.v. een relatie met Hem.
Shalom Raymond
Beste Marco,
Bedankt voor je reactie, hierbij de mijne naar jouw opm. en conclusie.
Het Bijbels Volk Israël is idd zonder Gods Geest maar dat was het vanaf het begin al niet en of mondjesmaat bij enkele. Israël heeft alleen onder enkele richters Gods Zegen daardoor ervaren maar was doorgaans gewoon als volk eigenwijs.
De naamgeving is voor mij geheel niet moeilijk want dat was en is Israël. Alleen is het volk wat daarbij hoort wat onduidelijk voor de mensen. Ik zeg bewust voor de mensen want voor YHWH is deze heel duidelijk tw: Zijn zaad, wat door Abraham de wereld in is gegaan.
Wie is Israël nu? Zie wat Paulus vertaald uit het zaad van Abraham in Rom.11 Paulus somt hier alles bij elkaar wat er met Israël gebeurde => enkele regels hieruit:
2 God heeft Zijn volk niet verstoten, hetwelk Hij te voren gekend heeft. => (als Israël zich terug(om)keert dan worden ook zij gered) 5 Alzo is er dan ook in dezen tegenwoordigen tijd een overblijfsel geworden (tot op de dag van vandaag) 7 Hetgeen Israël zoekt, dat heeft het niet verkregen; maar de uitverkorenen hebben het verkregen =>(de uitverkorenen dat is nog steeds Zijn volk Israël die de wereld in waren verstrooit en nu niet meer weten dat ze Israël zijn)
15 Want indien hun verwerping de verzoening is der wereld, wat zal de aanneming wezen, anders dan het leven uit de doden? => ( Israël is voor het overgrote deel in de wereld, bewust door YHWH daarheen gebracht zodat zij straks weder door Hem teruggebracht worden uitgesproken door elke Profeet)
18 Zo roem niet tegen de takken; en indien gij daartegen roemt, gij draagt den wortel niet, maar de wortel u. => (er is maar 1 wortel Jezus en die draagt heel Israël en alleen Israël. Jezus heeft geen nieuwe kerk gesticht, door Zijn dood kan Zijn originele bruid Israël weer met Hem hertrouwd worden, de eens heidenen worden weer Israël, wij uit de wereld zijn dus een deel van Israël)
23 Maar ook zij, indien zij in het ongeloof niet blijven, zullen ingeënt worden; want God is machtig om dezelve weder in te enten. => (net als wij teruggaan zo ook zij) 25 Want ik wil niet, broeders, dat u deze verborgenheid onbekend zij (opdat gij niet wijs zijt, bij u zelven), dat de verharding voor een deel over Israël gekomen is, totdat de volheid der heidenen zal ingegaan zijn. 26 En alzo zal geheel Israël zalig worden; => (heel Israël is dus de eenwording van alle stammen, zie de profetie van Ezechiël met de dorre doodsbeenderen en de twee stokken die in Zijn hand 1 worden).
Huidig Bijbels Israël bestaat uit alle stammen ook vandaag de dag alleen is het voor een ieder (nog) niet duidelijk van welke stam die komt. Je meld verloren stammen een sprookje? Veel profetieën laten juist weten dat YHWH het koninkrijk weer gaat herstellen, het koninkrijk dat in het NT bekend wordt als het koninkrijk der hemelen. Daarom komt de vraag “wanneer dat herstel zal zijn” steeds weer terug, een ieder in het NT zegt herstel, herstel van wat? Van hetgeen er is geweest; het koninkrijk van Israël.
Israël wordt niet gevormd door bloedlijnen en of geslachten van de stammen, er is maar 1 bloedlijn belangrijk, het bloed van Jezus het lam van God. Een ieder die in Hem gelooft en Hem navolgt (doet wat Hij zegt) die zullen door 1 van de 12 poorten de stad binnen gaan. Israël bij de berg voor het ontvangen van het verbond bestond uit zowel zeer veel vreemdelingen als Israëlieten.
YHWH zegt als je mijn kind wilt zijn; “weest dan heilig zoals Ik heilig bent” dat geld voor zowel “Jood als Griek”. Voor het overgrote deel van het Joodse volk geld dat zij de genade/ H.Geest in zich krijgen, voor ons overgrote Christenen geld dat wij Zijn geboden gaan doen. Straks zal Hij weer bij Zijn volk wonen op aarde, dan weet een ieder uit welke stam hij/ zij komt en of is toegevoegd.
Dan mogen zij als deel van Israël door 1 van de 12 poorten gaan, daar hoor je bij of niet.
Helemaal op het einde als alles eindelijk is hersteld/ volbracht, geld voor diegene de heilig zijn zoals Hij. Openb.12 Hier is de lijdzaamheid der heiligen; hier zijn zij, die de geboden Gods bewaren en het geloof van Jezus.
Ik hoop dat een ieder dit goed onderzoekt en dat mijn reactie tot zegen is.
Shalom Raymond
Beste Raymond,
Toch nog even een aanscherping van mijn kant op uw reactie.
Dat Isra’El sinds 70 CE zonder Heilige Geest is, is wel diep triest en zeker niet de bedoeling. Maar dit wijst er wel op dat er iets ernstig mis is en dat vindt je hoogstmerkwaardig echter niet/amper terug bij de rabbijnen en in het Jodendom dat zij geconstrueerd hebben (Judaïsme). Als dit zo door gaat loopt het toch weer uit op een directe confrontatie met Gods Zoon, zoals in de eerste eeuw.
Daarom heb ik moeite om hun nog Isra’El te noemen. Dat – hun verbanning – negeren is een zonde (overtreden van Torah). God heeft ons opgedragen om iedereen, dus zeker ook de zonen van Ja’aqov dat aan te zeggen. Het verklaart immers ook het een en ander over hoe het hun nu vergaat.
Voor wat betreft het sprookje van de zogenoemde verloren 10-stammen bedoel ik de fantasie dat zij naar het Westen zouden zijn getrokken en vooral vermengd zouden zijn met de Anglikaanse volken (Engelsen en Amerikanen). Vanuit het Judaïsme bestaat er een Vervangingstheorie dat de stam Jehoedah de plaats van alle stammen van Isra’El zouden hebben vervangen en dat die andere stammen minder relevant zouden zijn geworden en pas in de eindtijd weer van enige betekenis zouden worden (onder het gezag van Jehoedah).
Wil er ook op wijzen dat er wel verschil blijft tussen de talmiediem uit de volkeren en die uit de zonen van Ja’aqov. Dat is vooral relevant voor het herstel van de Bejt Hammiqdosj (Tempel), opdat de juiste eredienst door de kohaniem (Isra’Elitische priesters) weer hervat zal worden. In principe komt dat ambt alleen toe aan bepaalde leden van de stam Lewie. Met andere woorden, alle talmiediem zullen weer naar de Isra’Eltische Tempel optrekken in het beloofde Land. Isra’El zal dus diens eigen roeping terugkrijgen die anders is dan die van de talmiediem uit de volken. Dat is immers de consequentie van de woorden ‘God heeft Zijn volk (Isra’El) niet verstoten’.
Door het toekomstige herstel zal de hoogst leidende positie in Gods volk dus weer naar de kohaniem terugkeren, zoals de Torah vereist, en die positie komt niet toe aan de stam van Jehoedah. De benaming ‘Joden’ zal dus verdwijnen/is eindig in dat verband.
Groet, Marco
Beste Floor,
Ik begrijp eigenlijk niet waarom je alleen 1 stam voor het volk stelt, in plaats van dat het volk waarover steeds wordt verwijst het hele volk is? Israël bestaande uit alle 12 stammen, Israël en of het hele koninkrijk waar de Bijbel en de discipelen het continu over heeft dat YHWH deze gaat herstellen. Onder andere vermeld in Deut 27:9 Voorts sprak Mozes, te zamen met de Levietische priesteren, tot gans Israël, zeggende: Luistert toe en hoort o Israël! Op dezen dag zijt gij den HEERE, uw God, tot een volk geworden.
Dat volk wat wordt getypeerd als zijnde het volk dat specifiek Zijn geboden en instellingen doet. Het volk dat Zijn volk NIET is dat deze geboden en instellingen niet doen en verdreven zullen worden uit het land. Oa Deut.2815 Daarentegen zal het geschieden, indien gij de stem des HEEREN, uws Gods, niet zult gehoorzaam zijn, om waar te nemen, dat gij doet al Zijn geboden en Zijn inzettingen, die ik u heden gebiede; zo zullen al deze vloeken over u komen, en u treffen.
Ter controle: zijn de zegeningen van toepassing en te zien bij ‘de Joden’ uitgesproken op Gerezim voor heel het volk, of is de vloek zichtbaar en is het merendeel van Israël niet meer aanwezig?
Hoe mooi zijn de teksten met de belofte dat God het koninkrijk gaat herstellen, wat al 2000 jaar door onder andere de discipelen werd gevraagd aan Yeshua; Hand.1:6 Zij dan, die samengekomen waren, vraagden Hem, zeggende: Heere, zult Gij in dezen tijd aan Israël het Koninkrijk wederoprichten? Welk vraag en verlangen was van een iedere Torah gelovende persoon. Het terugbrengen van alle stammen en samenvoegen tot 1 koninkrijk, 1 Koning-1volk-1land.
Op de vraag; wat betekend het….is het wellicht handig om eerst te bepalen wat de Bijbel zegt over wie dat volk zijn. Zijn dat alleen mensen uit de stam Juda aka de ‘Joden’ of zoals Mozes het volk bestaande uit alle 12 stammen en de diverse vele heidenen die voor YHWH hadden gekozen en mee waren gekomen. Dat volk wat voor de berg Horeb werd betitteld als; Mijn Volk.
Shalom Raymond
Beste Raymond,
Bedankt voor je interessante en terecht opmerkingen. Ik wil hierover ook wel wat stellen. Op de eerste plaats is dit een ingewikkeld punt, waarover veel (romantische) onzin is geschreven en wordt beweerd.
Isra’El bestaat inderdaad van Godswege uit meerdere stammen (12 of 13 (Lewie)?). Isra’El zonder Gods Geest is niet meer wat het was; het huidige Israël/Joodse volk kan niet in de schaduw staan van het Bijbelse Isra’El. Het overgrote deel van Israël is seculier en/of atheïstisch, zoals inderdaad blijkt uit hun levensstijl.
Maar dan komt het echt moeilijke; de naamgeving van dit volk? Zijn ze nu Joden of Israëlim te noemen? De benaming ‘Jood’ is oneigenlijk. Het werd aan hun door de heidense overheersers gegeven (vooral de Perzen). Net zoals ‘christenen’ een oneigenlijke en onjuiste benaming is. Maar de benaming Israëlim doet vermoeden dat ze Godsdienstig zouden zijn, maar dat is (nog) niet zo. Misschien is het meest juist om ze ‘zonen van Ja’aqov’ te noemen. De staat waarin ze waren voordat ze toetraden tot Gods Verbond, dat ze later herhaaldelijk vertreden hebben. Totdat ze toetreden tot Gods huidige nieuwe Verbond.
Nog even het punt van hun stammenverband (compleetheid) en de bijnaam ‘Joden’. Ik ben ervan overtuigd dat de terugkeerders uit de eerste ballingschap (6de eeuw BCE) bestond uit die compleetheid en niet slechts uit leden van de stam Jehoedah. De zogenoemde ‘verloren stammen’ is volgens mij een Westers sprookje dat ook door Joden wordt verkondigd.
Overigens, en dat is ook een moeilijk en zeker vaak vergeten punt, er zijn door de eeuwen heen altijd buitenstaanders van dit volk geweest die zich hebben aangesloten/zijn toegetreden tot dit volk. Dus inmiddels is hun etniciteit veel minder enkelvoudig als door iedereen gedacht wordt. Dat laat zien dat Jodenvervolging feitelijk niet gebaseerd kan zijn op afstamming/etniciteit. Ook is het Jodendom door de eeuwen flink beïnvloed geraakt door heidense culturen (inclusief de christelijke). Maar is dat zo vreemd voor een volk die God voor de zending bestemd heeft?
Hopelijk komt dit enigszins tegemoet aan je opmerkingen en vragen.
Groet, M. van Putten