Sjabbatslezingen: Joods Nieuwjaar: de balans opmaken

Vandaag, 12 september begint de Joodse maand Tisjri , die begint met יום תרועה Yom Teroe’ah, de Dag van het Trompet­geschal, die we nu Nieuw­jaar noemen. De ramshoorn klinkt wel honderd keer, als oproep tot inkeer.

De Bijbelgedeelten voor de sjabbat Rosh Hashanah (Nieuwjaar) zijn:
✡ Torahlezing: Genesis 21 en 22,
✡ Profetenlezing: 1 Sam. 1:1-2:10 en Jeremia 31:1-20,
✡ Brit Chadashah, Nieuwe Testament: 1 Thessalonisenzen 4:13-18.
In verband met het onderwerp wijken we daar van af.

Gedeelten uit de Torahlezing
De HEERE sprak tot Mozes: Spreek tot de Israëlieten en zeg: In de zevende maand, op de eerste (dag) van de maand, moet u een rustdag houden, een gedenk­dag (aangekondigd) door (bazuin)geschal, een heilige samen­komst. U mag geen enkel dienst­werk doen en u moet de HEERE een vuur­offer aanbie­den.
De HEERE sprak tot Mozes: Alleen op de tiende (dag) van deze zevende maand is de Verzoendag. U moet een heilige samenkomst houden. U moet uzelf dan verootmoedigen en de HEERE een vuuroffer aanbieden.

En het gebeurde in die tijd dat Abimelech, met Pichol, zijn legerbevelhebber, tegen Abraham zei: God is met u bij alles wat u doet. Nu dan, zweer mij hier bij God, dat u mij, mijn zoon, of mijn kleinzoon niet bedrie­gen zult. In over­een­stem­ming met de goeder­tie­ren­heid die ik u bewe­zen heb, moet u mij en het land, waarin u als vreemde­ling verblijft, goeder­tie­ren­heid bewij­zen.
Abraham zei: Ik zweer het. Maar Abraham wees Abi­melech eerst terecht over een water­put die de dienaren van Abimelech hem met geweld afge­no­men hadden. Abimelech zei daarop: Ik weet niet wie dit gedaan heeft; boven­dien hebt u het ook zelf niet eerder aan mij verteld, en heb ik er ook zelf niet eerder van gehoord dan vandaag.
Toen nam Abraham kleinvee en runderen en gaf die aan Abimelech en zij beiden sloten een verbond. Maar Abraham zette zeven ooi­lam­me­ren van het kleinvee apart. Toen zei Abimelech tegen Abraham: Wat bete­ke­nen die zeven ooi­lam­me­ren hier, die u apart gezet hebt? Hij zei: U moet die zeven ooi­lam­me­ren uit mijn hand aannemen, zodat het voor mij als bewijs zal dienen dat ik deze put gegra­ven heb. Daarom noemde men die plaats Berseba, want zij beiden hebben daar een eed gezworen. Zo sloten zij een verbond in Berseba. Daarna stond Abi­melech op, met Pichol, zijn leger­bevel­heb­ber, en keerden zij terug naar het land van de Filistijnen.
Leviticus 23:23-27 en Genesis 21:22-32 (HSV).

Gedeelten uit de Profetenlezing
Hoor het woord van de HEERE, heidenvolken, verkon­dig het in de kust­lan­den van ver weg, en zeg: Hij Die Israël verstrooid heeft, zal het (weer) bijeen­brengen en het hoeden, zoals een herder zijn kudde (hoedt).
Want de HEERE heeft Jakob vrijgekocht, en hem verlost uit de hand van hem die sterker was dan hij.
Zij zullen komen en juichen op de hoogte van Sion, zij zullen toestro­men naar het goede van de HEERE: naar het koren, naar de nieuwe wijn en naar de olie, naar de lamme­ren en runde­ren. Hun ziel zal zijn als een bevloei­de hof, zij zullen voortaan niet meer treurig zijn.
Dan zullen jonge vrouwen zich verblij­den in een rei­dans, ook de jonge­man­nen en de oude­ren met elkaar. Ik zal hun rouw veranderen in vreugde, Ik zal hen troosten, Ik zal hen blij maken na hun verdriet.

Zie, er komen dagen, spreekt de HEERE, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een nieuw verbond zal sluiten, niet zoals het verbond dat Ik met hun vade­ren gesloten heb op de dag dat Ik hun hand vast­greep om hen uit het land Egypte te leiden – Mijn verbond, dat zij verbroken hebben, hoewel Ík hen getrouwd had, spreekt de HEERE. Voorzeker, dit is het verbond dat Ik na die dagen met het huis van Israël sluiten zal, spreekt de HEERE: Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven en zal die in hun hart schrijven. Ik zal hun tot een God zijn en zíj zullen Mij tot een volk zijn. Dan zullen zij niet meer eenieder zijn naaste en een­ieder zijn broeder onder­wij­zen door te zeggen: Ken de HEERE, want zij zullen Mij allen kennen, vanaf hun kleinste tot hun grootste toe, spreekt de HEERE. Want Ik zal hun onge­rech­tig­heid vergeven en aan hun zonde niet meer denken.
Jeremia 31:10-14 en 31-34 (HSV)

Een gedeelte uit het Nieuwe Testament
Nu heeft (Jezus) echter een zoveel voortref­felijker bedie­ning ontvangen, zoals Hij ook van een beter verbond Midde­laar is: (een verbond) dat in betere belof­ten is vast­gelegd. Immers, als dat eerste (verbond) onbe­ris­pe­lijk geweest was, zou er voor een tweede geen plaats zijn gezocht.
Want (hen) berispend zegt Hij tegen hen: ‘Zie, de dagen komen, spreekt de Heere, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een nieuw verbond zal sluiten, niet overeenkomstig het verbond dat Ik met hun vaderen gesloten heb, op de dag toen Ik hen bij de hand nam om hen uit het land Egypte uit te leiden. Want zij bleven niet in Mijn verbond en Ik heb geen acht meer op hen geslagen, zegt de Heere. Want dit is het verbond dat Ik met het huis van Israël sluiten zal na die dagen, zegt de Heere: Ik zal Mijn wetten in hun verstand geven en Ik zal die in hun hart schrijven. Ik zal hun tot een God zijn, en zij zullen Mij tot een volk zijn. En zij zullen beslist niet ieder zijn naaste en ieder zijn broeder onder­wij­zen en zeggen: Ken de Heere. Want zij allen zullen Mij kennen, van klein tot groot onder hen. Want Ik zal wat hun onge­rech­tig­he­den betreft gena­dig zijn en aan hun zonden en hun wette­loos gedrag beslist niet meer denken.’
Als Hij spreekt van een nieuw verbond, heeft Hij daar­mee het eerste voor verou­derd verklaard. En wat oud is verklaard en wat verou­dert, staat op het punt te verdwij­nen.
Hebreeën 8:6-13 (HSV)

Joods Nieuwjaar: de balans opmaken
Deze zaterdag 12 september 2026 begint de Joodse maand Tisjri. Een maand vol bijzon­dere dagen. Hij begint vandaag met יום תרועה Yom Teroe’ah, de Dag van het Trompet­geschal, die we nu Nieuw­jaar noemen. Een dag waarop de bazuin of rams­hoorn wel honderd keer zijn zuchtende en snik­kende geluid laat horen, als een oproep tot inkeer.
Deze dagen (want er zijn twee Nieuw­jaars­dagen) maken deel uit van de Tien Ontzag­wek­ken­de Dagen, een periode van inkeer, zelf­onder­zoek en berouw, waarin de ‘slichot’ (‘sorry’) gebe­den worden uit­ge­spro­ken. Dan, op 10 Tisjri/21 september, volgt יום כיפור Yom Kippoer, Grote Verzoendag. Dit was de ene dag in het jaar dat de hogepriester het Allerheiligste van de tempel binnenging om te pleiten voor Gods volk (Leviticus 16)

Het is een periode van terugkeer naar de Tien Gebo­den, die God gaf op de berg, voorafgegaan door donderslagen en trompetgeschal. De Tien Geboden, of Tien Woorden, waren een onderdeel van het verbond dat de heilige God sloot met zijn volk Israël. Verbonden tussen mensen, en tussen volken, waren wel bekend in die tijd. Zo had Abraham lang geleden een verbond gesloten met de Filistijnse vorst Abimelech. Hier had de HEERE een verbond gesloten met een heel volk, zoals Hij dat eens had gedaan met hun stamvader Abraham.

De Tien Woorden, Gods volmaakte wet, is de standaard voor ons leven, in absolute zuiverheid, heiligheid en rechtvaardigheid. Wat hebben we er mee gedaan? Hij laat ons zien dat we niet zo zijn. En wanneer je ziet hoeveel er aan ons ontbreekt, hoeveel je tekortschiet, brengt de wet je tot berouw.

Het brengt je ook tot het beseffen en erkennen: uit mezelf kan ik met niet aan de Torah, de Wet, houden. Alleen wanneer ik dicht bij God leef, wanneer God in mij leeft, mijn hart vernieuwt, kan ik naar zijn wil leven. ’Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven en zal die in hun hart schrijven. Ik zal hun tot een God zijn en zíj zullen Mij tot een volk zijn.’ (Jeremia 31:33 en Hebreeën 8:10)

Zie ook deze Sjabbatslezing:
God vertrouwen over de dood heen.
De Hebreeuwse lessen:
Rosh Hashanah, Joods Nieuwjaar,
Yom Kippoer, Grote Verzoendag.