Dieper zicht op enkele Tenachteksten

Het is helaas zo dat de Hebreeuwse grondtekst van het Oude Testament niet goed is doorgezet in vrijwel alle ‘Bijbelvertalingen’. Dat komt niet alleen door gebrek aan kennis van klassiek Hebreeuws, maar ook met missen van inzicht in hoe de tekst begrepen moeten worden. Piet van Midden tracht met zijn boekje ‘Uit de Joodse Bijbel’ enkele zaken naar voren te halen ter verbetering en als aanzet tot nadenken. Wat stelt hij vast?

Boekanalyse
Midden was universitair docent Hebreeuws, PKN-predikant en noemt zichzelf Israëlkenner. Hij schreef dit boek voor Bijbellezers die niet voldoende verstand hebben van de grondtalen en zou met 101 dagmeditaties dieper Bijbelinzicht geven. Hij heeft zich beperkt tot de Tenach (Oude Testament), want van Hebreeuws heeft hij het meest verstand.

Na een Inleiding volgen de 101 overdenkingen en daarna een korte literatuurlijst, een verantwoording en een zoekregister op Bijbelteksten. Bijbelcitaten komen in principe uit de NBV’21, maar er worden ook uitstapjes gemaakt naar andere vertalingen.

Hij wijst op het onvertaald laten van woorden, geeft door wat rabbijnen over moeilijke vraagstukken over Bijbelteksten beweren en geeft aanscherpingen van wat werkelijk in de grondtekst staat. Hij noemt veel ‘Bijbelvertalingen’, zoals de NBV’21, parafrases (vrije, interpretatieve afleidingen van de grondtekst).

Evaluatie
In dit boek worden allerlei interessante details verteld over Tenachteksten, kritiek gegeven op vertaalkeuzes, dieper inzicht gegeven en de lezer wordt soms uitgedaagd door heel verrassende teksten naar voren te brengen.

Met de titel “Uit de Joodse Bijbel” blijkt de rabbinale Bijbelinterpretatie van Bijbelteksten te zijn bedoelt. Net als de rabbijnen gaat de interpretatie van Midden vaak alle kanten op. Soms zijn de gedachtesprongen/beweringen die hij maakt niet te volgen. Zijn stukjes zijn literair wel goed opgebouwd.

Veel rabbijnen staan er echter om bekend fantasten te zijn die verzinsels weten te spinnen vanuit Bijbelteksten (Titus 1:14) die vaak een verband hebben met heidendom (occultisme of minstens esoterie). Bijvoorbeeld de reïncarnatietheorie. Midden geeft het zelfs toe: “…de rabbijnse traditie…verteld…spookverhalen.”.

Onder rabbijnen bestaat scherp verschil van mening over zulke interpretaties; ze spreken elkaar evengoed tegen met nieuwe verzinsels. Net als christelijke theologen zijn ze vaak en niet zelden met goede motieven zijpaden ingeslagen die eerder doodlopen, dan ergens toe leiden.

In dit boek worden ‘meerderheidsmeningen’ onder rabbijnen besproken. Maar zoals ook in de christenheid blijkt door de geschiedenis heen dat meederheidsmeningen vaak pas onder grote druk teruggebogen kunnen worden, omdat ze simpelweg om correctie schreeuwen als ze tegen Gods wil in gaan. Denk aan de Reformatie.

Wat verder opvalt is dat Midden aanvankelijk het Bijbelse verhaal chronologisch volgt en dan steeds, soms thematisch, ‘terugspringt’ of ver ‘vooruit springt’. Niet zo fraai. Ook houdt Midden vast aan de vertaling van namen en woorden in de NBV’21, zoals bijvoorbeeld “sabbat” in plaats van Sjabbat en “gebod” in plaats van bevel (mitswah). Dit is voor een docent Hebreeuws toch wel wat bedenkelijk.

Dit boekje wordt aangeraden.


Midden, P. van, Uit de Joodse Bijbel. 101 verrassende teksten. 2026, KokBoekencentrum Uitgevers, Utrecht, 114 pagina’s, € 15,99, ISBN: 9789043545402.