Reformatorische bespreking Mattheüs-evangelie

Over het ontstaan van de evangeliën bestaat veel discussie. Toch is er wel overeenstemming dat die van Mattitjahoe (Mattheüs) het oudste is. Mart-Jan Paul schreef er een commentaar op met aandacht voor Joodse achtergronden. Hoe deed hij dat?

Boekanalyse
Paul (Oude Testamenticus) doceerde Oude Testament aan de Evangelische Theologische Faculteit (ETF) en de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) en schreef al diverse boeken. Voor zijn commentaar werd hij bijgestaan door Kees de Vreugd (Christenen voor Israël), omdat die laatste deskundige zou zijn van Joodse bronnen en uitleg. Paul is vooral bekend door zijn bijdragen voor de StudieBijbel. Hij richt zich met dit boek op geïnteresseerde gelovigen en predikanten.

Na een voorwoord en aanwijzingen voor het gebruik van dit Bijbelcommentaar volgt een Inleiding. Paul behandelt Mattheüs in 14 hoofdstukken. De langste betreffen Mat 21-23 en 26-28. Voetnoten bestaan hoofdzakelijk uit broninformatie. Bij de tekst staan zwart-wit afbeeldingen en foto’s. In 84 kaders wordt dieper ingegaan op uiteenlopende zaken die meestal betrekking hebben om achtergronden van het eerste eeuwse Jodendom. Het boek sluit af met een literatuurlijst en een lijstje van gebruikte afkortingen.

In dit commentaar zou veel aandacht worden geschonken aan (recente) archeologische vondsten, die niet vaak in eerdere commentaren zijn besproken. Ook vindt Paul dat Bijbelcommentaren te veel vanuit de westerse cultuur zijn geschreven, waarbij weinig aandacht wordt gegeven aan de Joodse stemmen. Volgens Paul is dit evangelie echter typisch Joods en ook gericht zijn op een Joods lezerspubliek, dus zou juist daar aandacht voor moeten zijn. Dit poogt hij te doen met zijn commentaar.

Evaluatie
Dit is een belangrijk Bijbelcommentaar van een Oudtestamenticus op een Nieuw Testamentisch Bijbelboek. Het is gedrukt in kleine letters, zodat het een hoge informatie dichtheid heeft. Het boek is voorzien van een handige, witte leeslint.

Zoals ook uit eerder boeken van Paul naar voren komt is zijn schrijflijn traditioneel-Reformatorisch met weinig standpunten. Het is hoofdzakelijk een verzameling van allerlei mogelijke opties die door andere zijn voorgesteld met bronvermelding. Dit Bijbelcommentaar zal in de Messiaanse Beweging opgevat worden als niet-Isra‘Elitisch (niet Torahcentrisch).

In dit boek staan een aantal opmerkelijke voorstellen, zoals dat de traditioneel aangenomen auteur van dit boek niet de in de evangeliën genoemde tollenaar Levi was (bijvoorbeeld Mat 9:9; 10:3; Markus 2:14), maar een Joodse Schriftgeleerde die discipel was geworden. Of, dat de Wijzen uit het Oosten die de ster naar de geboorteplek van de Here Jezus volgden geen heidenen waren, maar Joodse geleerden uit de ballingen in Babylonië.

Paul maakt ook een uitglijders. Zo zou dit evangelie per onderwerp zijn ingedeeld en geen dag-tot-dag beschrijving. Terwijl dat laatste er wel in voorkomt. Ook is het verwarrend en onterecht om rabbinale traditie, die pas vanaf de 2de eeuw vorm kreeg, in verband te brengen met dit evangelie.

Dat dit Bijbelcommentaar geen enkel zoekregister (zelfs niet op Bijbelteksten) heeft is hoogst ongebruikelijk en onhandig.


Paul, M-J m.m.v. K. de Vreugd, Mattheüs. Bijbelverklaring met Joodse en archeologische achtergronden. 2025, Labarum Academic, Apeldoorn, 427 pagina’s, € 29,95, ISBN: 9789402911947.