Artikelen door Marco Van Putten

206 01 0182 TopicalBkg Haftarah Wa‘era‘ gaat over de parallel tussen Gods strafgerichten tegen Egypte ten tijde van Mozes met die ten tijde van Ezechiël. Gods bestraffing en beloning van natiën God maakte in de Babylonische ballingschap door de profeet Jechézq‘El (Ezechiël) bekend dat Hij Isra‘El uiteindelijk zou terughalen uit hun verstrooiing. Hij zou hen weer terugbrengen naar het beloofde Land en daarmee Zijn trouw aan hen zou tonen, maar ook aan alle heidenen (Eze 28:25). God zou tegen de heidense natiën strafgerichten (sjefatiem) loslaten om wat ze Isra‘El aangedaan hadden. Een van die heidense natiën die Isra‘El schade had berokkend was Mitsrajim (Egypte) en specifiek diens Farao. Die had de Isra‘Elim juist aangezet om op te staan tegen de Babyloniërs van wie Judah toentertijd een vazalkoninkrijk was. De Farao bleek een verraderlijk bondgenoot te zijn geweest. God had Isra‘El ook uitdrukkelijk verboden verbonden met de natiën aan te gaan (Ex 34:15; Dt 7:2; zie ook 2 Kor 6:14). Mitsrajim had God dus aanvankelijk wel geholpen bij hun opstand. Maar het gevolg ervan was dat de Babyloniërs kwamen om de Isra‘El uit hun Land weg te nemen. Dit was uiteindelijk de vervulling van de verbanningsstraf die God Isra‘El herhaaldelijk had voorgehouden. Maar Farao was verder gegaan ten kwade, zoals ook andere natiën Isra‘El aandeden (Zach 1:15). God zou daarom met hem afrekenen. Farao wordt, net als de koning van Asjoer (Assur; Js 27:1), vergeleken met een draak (29:3). (In de Bijbel worden wereldrijken en in het bijzonder diens vorsten voorgesteld als voor mensen onoverwinnelijke dierlijke monsters). God zou haken in diens kaken slaan en hem uit de Nijl optrekken en op het droge neersmijten. Mitsrajim zou binnengevallen worden, geplunderd en mens & dier zou afgeslacht worden (vs 8). Dan zou Mitsrajim weten dat God almachtig is. Het land zou 40 jaar er verwoest bij liggen en de Mitsrajim zouden verstrooid worden onder de natiën. Maar na die 40 jaar zou God hen verzamelen en terugbrengen tot hun land (vs 13). Maar zij zouden daarna een onbeduidende natie blijven, zodat het de Isra‘Eliem niet meer zou kunnen verleiden om op Mitsrajim te vertrouwen voor steun. De vervulling van Gods strafaanzegging tegen Mitsrajim kwam al 17 jaar later toen Hij de koning van Bavél (Babel) dat land liet binnenvallen als Gods beloning voor het wegvoeren van de Isra‘Eliem (vss 17, 20; Jr 43:10-12). Zo zou bekend worden dat God Zijn woord vervuld. Parallellen Sidra‘ Wa‘era‘ (Ex 6:2-9:35) gaat over het aanhoudende vragen van Mosjéh (Mozes) aan de Farao om de Isra‘Eliem te laten gaan. Zowel de Farao als de Isra‘Eliem verzette zich daartegen, waardoor Mosjéh opnieuw aan zichzelf ging twijfelen. God gaf hem ‘Aharon (Aäron), zijn broer, als steun. (Opvallend is dat veel aandacht wordt besteed (Ex 6:16-25) aan de Lewiejim (Levieten)). God begon vervolgens ook met wondertekenen (mofetiem), grote strafgerichten (sjefatiem gedoliem) en plagen (maggefotiem) tegen Mitsrajim op te treden om hen Zijn macht te tonen, maar Farao bleef weigeren om hen te laten gaan. De haftarah bij deze sidra‘ (Eze 28:25-29:21) begint met het vergelijk van de Uittocht uit Mitsrajim met de beëindiging van Isra‘Els verstrooiing. Zoals in de vorige haftarah (Sjemot) is gesteld gaat dit vergelijk niet op. Isra‘Els verblijf in Mitsrajim zien als verbanning is een vergissing. Een verstrooiing was het al helemaal niet. Het gebruik van het woord nafotsoe (Eze 28:16), de Nif’al in de voltooide tijd van de stam poets – verstrooien/verstrooid zijn, wijst op twee zaken: dat de profetie (Eze 28:25-26) ook betrekking heeft op de 10 stammen bij de terugkeer uit de eerste verbanning (zij die in tegenstelling tot Judah toen al waren verstrooid) en dat de profetie betrekking heeft op de terugkeer uit de tweede verbanning (de huidige verstrooiing van Isra‘El onder de heidenen; Dt 28:64; Jr 9:16). De parallel met Gods strafgerichten over Mitsrajim en diens Farao is wel treffend. Te meer, omdat hetzelfde woord sjefatiem (strafgerichten) van de stam sjafat – beslechten/oordelen is gebruikt (Ex 6:6; Eze 28:26). Net zoals ten tijde van de Uittocht heeft God Mitsrajim opnieuw verwoest. In beiden Bijbelgedeelten richt God Zich tegen de arrogantie van Farao. Maar evenzo als God Mitsrajim na de Uittocht niet volledig verwoestte maar liet herstellen, is dat ook ten tijde van Ezechiël gebeurd. Sterker nog, God beloofde Mitsrajim hetzelfde wat Hij aan Isra‘El beloofde (vergelijk Eze 28:25 met 29:14). Mitsrajim is een buurnatie van Isra‘El en deelt daardoor in Gods zegen over Isra‘El. Torahgedeelten De volgende teksten uit deze sidra‘ kunnen opgevat worden als Torah: • 6:6 God heeft Isra‘El bevrijdt van dwangarbeid en gelost van Farao, waarbij Hij grote strafgerichten op Mitsrajim losliet. Evenzo heeft God de leerlingen van de Here Jezus bevrijdt van slavernij van de zonde (Rm 6:17-18) en door Zijn Pésachoffer gelost van satan (Mt 20:28). Ook zal Hij nog grotere strafgerichten op de natiën loslaten (Opb 6-20). • 6:7 God maakte Isra‘El door de Uittocht tot Zijn volk. Evenzo werden de leerlingen van de Here Jezus, de aangekondigde opvolger van Mosjéh, door Zijn verlossingswerk toegevoegd aan Zijn volk (Rm 10:20). • 6:8 God gaf het volk Isra‘El het Land dat Hij aan hun patriarchen had beloofd. • 7:1 God maakt Mosjéh tot god aan Farao en zijn broer, Aharon, tot zijn profeet. • 9:14, 16 De plagen waren bedoeld om Farao duidelijk te maken dat God de Machtigste was in dat land. Volgende week: Haftarah Bo‘ over parallellen met de plagen die leidde tot het vertrek van Isra‘El uit Mitsrajim (Pésach). Bijbelleraar Marco van Putten is gespecialiseerd in Judaïca en de rabbijnse wereld; in de wekelijkse Parasjah prikkelt hij gelovigen na te denken over de Hebreeuwse wortels van het geloof.

Nieuws, Leerhuis 06/02/2020

Haftarah – Wa‘era‘ – En Ik (God) verscheen

Haftarah Wa‘era‘ gaat over de parallel tussen Gods strafgerichten tegen Egypte ten tijde van Mozes met die ten tijde van Ezechiël. Gods bestraffing en beloning van natiën God maakte in de Babylonische ballingschap door de…

206 01 0182 TopicalBkg De volgende teksten uit deze sidra‘ kunnen opgevat worden als Torah:

Nieuws, Leerhuis 30/01/2020

Haftarah – Sjemot – (De) namen (van Isra‘Els zonen)

Haftarah Sjemot gaat over de parallel tussen de trouw van God aan Isra‘El in Egypte en in de verbanning en tussen de roeping van Mozes met die van Jeremia. Profetie tegen ‘Éfrajim en roeping van…

206 01 0182 TopicalBkg Haftarah Wajjechie gaat over de parallel tussen de overdracht van Jakobs patriarchaat en nalatenschap met die van koning Davids. Overdracht van autoriteit Toen koning Dawied op sterven lag liet hij zijn kroonprins Sjelomo (Salomo) komen. Hij maakte hem bekend dat hij zou gaan sterven en dat Sjelomo koning zou worden. Dawied scherpte hem in om naar Gods Verbondsvoorwaarden te leven en te regeren, want dat garandeerde de voortzetting van het Dawidische koningshuis. Ook bracht hij in herinnering aan wie hij namens zijn vader wraak moest nemen en aan wie hij trouw moest bewijzen. Dawied werd in Jeruzalem begraven. God bevestigde daarna Sjelomo als koning. Parallellen Sidra‘ Wajjechie (Gn 47:28-50:26) gaat over de laatste dagen van Ja’aqovs (Jakobs) leven in Mitsrajim (Egypte) en over wat hij zijn zonen aanzegde. Belangrijk is dat Ja’aqov de eerste twee zoons van Josef adopteerde. Hij voegde hen toe aan Isra‘El (48:5). Josef was immers buiten Isra‘El komen te staan (eigendom van Farao geworden). Zo werd de naam van Josef toch gehandhaafd onder de stammen. Ja’aqov werd in Hebron begraven. De haftarah bij deze sidra‘ (1 Kon 2:1-12) heeft als parallel de dood van Isra‘Els leider en de regeling van de opvolging. In Beresjiet (Genesis) betreft het Ja’aqov die als familiehoofd zijn autoriteit overdraagt op Jehoedah. In 1 Koningen betreft het Dawied, een kleinzoon van Jehoedah, die als koning zijn autoriteit overdraagt op Sjelomo. De volgende parallel is dat Ja’aqov niet alleen zijn patriarchaat overdraagt, maar ook zaken regelt: nalatenschap. Ook Dawied deed dat. Het gevolg was dat God Isra‘El in beide gevallen zegende (Gn 50:22-26; 1 Kon 2:12). Maar Ja’aqov lijkt twee patriarchen (Jehoedah en Josef) aan te stellen. Daarover gaat het haftarah gedeelte niet. In die verdeelde, bijzondere zegening (deels voor Jehoedah (Gn 49:8-12) en deels voor Josef (Gn 49:22-26)) komt profetisch de latere splitsing van Isra‘El in Judah en ‘Éfrajim naar voren. Iets wat in de Bijbel is beschreven als onheil (geloofsafvalligheid en ontrouw aan het huis van Jehoedah/Dawied). Volgens Genesis was dit dus blijkbaar voorzien. Sterker, alleen in Ja’aqovs zegening van Josef komt het woord ‘hoofd’ (Hebreeuws: ro‘sj) voor (Gn 49:26). Het feit dat Jehoedah tot gezagsdrager in Isra‘El wordt aangesteld, stelt vragen over de patriarchale status van ‘Éfrajim. Omdat Josef leiderschap had onder de heidenen, lijkt het dus te gaan over patriarchale status in die hoedanigheid. Iets wat aan het zicht van de Isra‘Eliem ontrokken is, maar wat wel met de huidige staat van Isra‘El in de verstrooiing te maken kan hebben. Het is dan ook opmerkelijk dat het Judese koningschap het veld moest ruimen door Isra‘Els verstrooiing onder de natiën en tot op heden niet is hersteld. Blijkbaar was dus in Josefs zegening ook Isra‘Els verstrooiing voorzien. In de vorige haftarah (zie Wajjiggasj) werd Ezechiëls profetie behandeld, vanuit die profetie werd ook al duidelijk dat Judah en ‘Éfrajim pas bij de komst van de Messias herenigd zouden worden. Josefs, door Ja’aqov aangezegde patriarchaat over Gods volk, is, net als in de tijd van Genesis, verborgen gebleven tot in Isra‘Els galoet (verstrooiing). Torahgedeelten De volgende teksten uit deze sidra‘ kunnen opgevat worden als Torah: • 47:29-30 Gelovigen horen niet onder goddelozen begraven te worden (Gn 23:4; 25:9; 49:31; 50:13, 25). • 48:5 Een (geestelijk) patriarch kan kinderen adopteren van gelovigen (1 Kor 4:17; 2 Pe 1:17). Dit is naar Gods Karakter (2 Cor 6:18). • 48:19 Er kan tegen de normale (menselijke) orde der dingen, zoals het bepalen van de eerstgeborene, ingegaan worden als God dat wil. • 48:20 Kinderen horen de geestelijke bagage van hun vader te vertegenwoordigen (Gn 48:5). Dit is naar Gods Karakter (Jh 10:30; 14:9). • 49:4 God beoordeelt Zijn volk. Hij berecht het ook naar Zijn recht (Gn 49:16). • 49:6-7 God wijst het af als leden van Zijn volk niet naar Gods, maar naar eigen inzicht samenwerken (Rm 8:13). Hij zal hen verdelen en verstrooien. • 49:8 God stelt voortdurend (messiaanse) leiders aan over Zijn volk (Gn 49:10), maar Hij zal uiteindelijk de Messias over hen aanstellen (Gn 49:11-12). Jehoedah werd aangesteld als de opvolger van Ja’aqov (vergelijk Gn 27:29), maar niet als geestelijk leider. • 49:25-26 De patriarchale zegen die Josef ontving (vergelijk Gn 27:28), hoewel hij geen opvolger van Ja’aqov/Isra‘El kon zijn, wijst er profetisch op dat zijn leiderschap ‘buiten’ Isra‘El lag: Gods volk heeft zich nooit beperkt tot Isra‘El, maar sloot altijd alle mensen in. • 50:19 God komt de wraak toe, want gelovigen staan onder God en nemen Zijn plaats niet in (Gn 34:13). Het zijn juist ongelovigen en goddelozen die wraak nemen buiten God om. • 50:20 God bereidt dingen voor ten goede van Zijn volk (Gn 45:7; Jh 14:2; Hb 6:20). • 50:24 Geloven is op God vertrouwen dat Hij Zijn woorden zal vervullen. Het is opmerkelijk dat rabbijnen stellen dat: - in het boek Beresjiet slechts drie mitswot voorkomen, terwijl er zo’n 100 torot in mijn haftarot zijn vastgesteld. Torot zijn echter niet altijd mitswot, maar een aantal wel. - de Verbondsvoorwaarden die Noach ontving alleen voor de niet-Joden zouden gelden, terwijl ze de basis vormen voor Gods Verbond met de patriarchen, voor Gods Verbond bemiddeld door Mozes en voor het Nieuwe Verbond. De zogenoemde Noachidische geboden zijn een rabbinaal bedenksel die anders zijn dan de Verbondsvoorwaarden die Noach ontving. Volgende week: Haftarah Sjemot over parallellen met de roeping van Mozes en zijn eerste optreden. Bijbelleraar Marco van Putten is gespecialiseerd in Judaïca en de rabbijnse wereld; in de wekelijkse Parasjah prikkelt hij gelovigen na te denken over de Hebreeuwse wortels van het geloof.

Nieuws, Leerhuis 24/01/2020

Haftarah – Wajjechie – En hij (Jakob) leefde

Haftarah Wajjechie gaat over de parallel tussen de overdracht van Jakobs patriarchaat en nalatenschap met die van koning Davids. Overdracht van autoriteit Toen koning Dawied op sterven lag liet hij zijn kroonprins Sjelomo (Salomo) komen….

206 01 0182 TopicalBkg Haftarah Wajjiggasj gaat over de parallel tussen de hereniging van Josef met zijn broers en zijn vader Jakob in het land Egypte met de hereniging van Josef (de stamgroep ‘Éfrajim) met de stam Judah in het Land Isra‘El. Het herstel van heel Isra‘El aangezegd God gaf de profeet Ezechiël (Jechézqe‘El – God zal herstellen) opdracht om twee stukken hout te nemen. Op de ene moest hij “Voor Jehoedah (Judah) en voor de zonen van Isra‘El daaraan verbonden” schrijven en de op de ander “Voor Josef, een hout van ‘Éfrajim, en heel het huis Isra‘Els daaraan verbonden” (Ezech 37:16). Deze twee moest hij aan elkaar vastmaken zodat het als één zou worden. Dit beeldde uit dat God de stammen van Josef/‘Éfrajim weer zou samenvoegen met die van Jehoedah zodat de twee tot één zouden worden (vs 19). God zou dan de Isra‘Eliem wegnemen uit de natiën en voor altijd terugbrengen naar hun Land. Daar zou Hij hen tot één volk maken met één koning, een zoon van Dawied, over hen. Dan zal er een einde komen aan al hun afgoderijen (gilgoel), hun gruwelijkheden (sjiqqoets) en hun overtredingen (pesja’) en Hij zal hen reinigen (taher) zodat ze weer aan God gewijd zouden zijn door Zijn wil te doen. God zal weer onder hen verblijven in Zijn Woning (Misjkan) en Bejt Hammiqdasj (de Tempel; vss 27-28). Parallellen Sidra‘ Wajjiggasj (Gn 44:18-47:27) gaat over de vervulling van de belofte van Jehoedah aan zijn vader Ja’aqov (Jakob; Gn 43:9): hij stelde zich borg (’arav) voor zijn broer Binjamin. Daardoor openbaarde Josef zich aan zijn broers. Josef werd door zijn vader en broers als dood beschouwd (Gn 44:20, 28), maar hij toch in leven bleek te zijn. Josef liet hen weten dat God hun misdaad ten goede had gekeerd en in zijn positie zou hij Isra‘El kunnen behouden. Interessant is dat Josef zichzelf bestuurder (mosjel) noemt (45:8, 26), terwijl hij aan het begin van zijn verhoging nog machthebber (sjalliet) werd genoemd (42:6). Blijkbaar kon hij inmiddels meer afstand nemen het directe leiding geven. Josef riep zijn vader Ja’aqov op om met heel de familie naar Mitsrajim (Egypte) en Farao stemde daarmee in. Ook God bevestigde de woorden van Josef (46:2-4). De haftarah bij deze sidra‘ (Ezech 37:15-28) heeft als belangrijkste parallel de hereniging van Isra‘El, maar in het bijzonder komen Josef en Jehoedah naar voren. De sidra‘ begint met Jehoedahs moedige daad (jiggasj – hij naderde (tot de bestuurder van Mitsrajim)) om zich nadrukkelijk als borg voor Josefs broer Binjamin te stellen. Jehoedah toonde daarmee zijn leiderschapskwaliteit in Isra‘El. Voor Josef was dit een daad van trouw aan Ja’aqov die hij beantwoordde. Ezechiëls profetie benoemt deze toenadering van Josef tot Jehoedah ook (Ezech 37:19). De haftarah laat zien dat Ezechiëls profetie niet gaat over de terugkeer van de veronderstelde verloren 10-stammen, zoals wel wordt gedacht, maar om een hereniging en herstel van de twee leidende personen onder de zonen van Ja’aqov, zoals ook geopenbaard werd in de vorige haftarah (zie Haftarah Miqqets: de parallel tussen Josef (de stam ‘Éfrajim) en Sjelomo, van de stam Jehoedah). Het gaat dus om leiderschap. Dit wordt ook bevestigd, omdat Ezechiëls profetie Isra‘Els toekomstige eenheid borgt onder het koningschap van een zoon van Dawied. Daarmee is Isra‘Els ultieme Leider, de Messias, bedoeld. Ezechiëls profetie is echter uiteindelijk gericht op Isra‘Els godsdienstige herstel. Daarover staat niets in sidra‘ Wajjiggasj, maar onderkend moet worden dat Ja’aqovs geloofsvertrouwen zeker moet zijn hersteld en versterkt toen hij Josef hervond. Daar komt bij dat God Josef naar Mitsrajim vooruit had gestuurd voor Isra‘Els glorierijke toekomst. Dat blijkt ook uit Josefs nieuwe naam: Tsafnat Pa’neach – Verborgenheid van het glorierijke voortbestaan; Gn 41:45). Dat moet gunstig zijn geweest voor Ja’aqovs godsdienstige autoriteit, wat zeker zijn weerslag heeft gehad op zijn zoons. Dus ook dit blijkt een diepere parallel te hebben. Torahgedeelten De volgende teksten uit deze sidra‘ kunnen opgevat worden als Torah: • 44:33 Een gelovige mag de plaats innemen van een andere gelovige, want dat is naar Gods Karakter (Rm 5:7; 9:3; 1 Jh 3:16). • 44:34 Een gelovige moet zijn (geestelijke) vader geen leed aandoen, wie dat wel doet is niet goed bij zijn hoofd (Gn 26:34; Spr 10:1; 15:20; 17:25). • 45:5 God kan een misdaad ten goede keren (Rm 8:28). • 45:7 God bereidt dingen voor ten goede van Zijn volk (Jh 14:2; Hb 6:20). Mensen hebben vaak geen inzicht in de dingen Gods (Hnd 7:35). • 45:8 Gods handelen is groter dan handelen van mensen en zij weten niet altijd hoe God hun handelen gebruikt (Gn 45:5; Jh 15:16; Ef 3:20). • 45:11 Geloofsgenoten moeten zorg voor elkaar dragen (Mt 15:32; 25:34-36; Jh 13:34; Rm 15:27). • 46:3 God heeft beloofd om van Isra‘El een grote natie te maken en die in stand houden (Rm 11:26). • 46:4 God vergezelt de gelovigen waarheen ze ook gaan en Hij zal Zijn plan met hen realiseren (Gn 28:15; Js 41:10; 43:5; Mt 28:20). • 47:26 Gods bestuurders vaardigen (namens Hem) voorschriften uit, want dat is naar Gods Karakter (2 Kr 1:2; Js 33:22). Volgende week: Haftarah Wajechie over parallellen over Ja’aqovs levenseinde. Bijbelleraar Marco van Putten is gespecialiseerd in Judaïca en de rabbijnse wereld; in de wekelijkse Parasjah prikkelt hij gelovigen na te denken over de Hebreeuwse wortels van het geloof.

Leerhuis 17/01/2020

Haftarah – Wajjiggasj – En hij (Juda) naderde

Haftarah Wajjiggasj gaat over de parallel tussen de hereniging van Josef met zijn broers en zijn vader Jakob in het land Egypte met de hereniging van Josef (de stamgroep ‘Éfrajim) met de stam Judah in…

206 01 0182 TopicalBkg Het haftarah gedeelte opent met de zin dat koning Sjelomo (Salomo) ontwaakte (jaqats) uit een droom die hij van Godswege had (1 K 3:15). Deze droom staat beschreven in het voorafgaande gedeelte (vss 5-14). In die droom vroeg God hem wat hij van Hem zou willen ontvangen voor zijn koningschap. Sjelomo vroeg Hem een opmerkzaam hart (lev sjomea’) om met juist inzicht Gods volk te beslechten (lisjpot) tussen goed aan kwaad (bejn-tov lera’). Dit behaagde (jietav) God (vs 10) en Hij gaf hem een wijs en doortastend hart (lev chacham wenavon) en schonk hem verder nog al wat een koning nog zou kunnen wensen. Indien (‘im) hij in Gods weg zou gaan, Zijn voorschriften en bevelen zou navolgen, zo zou God met hem zijn. In de rest van het haftarahgedeelte zien we dat Sjelomo inderdaad veranderd was in zijn oordeel, dat bekend is geworden als het ‘Salomonsoordeel’.

Nieuws, Leerhuis 27/12/2019

Haftarah – Miqqets – Aan (het) uiteinde

Haftarah Miqqets gaat over de parallel tussen Josef en Salomo in verband met koninklijke dromen. God schenkt de jonge koning een ander hart Het haftarah gedeelte opent met de zin dat koning Sjelomo (Salomo) ontwaakte…

206 01 0182 TopicalBkg Sidra‘ Wajesjév (Gn 37:1-40:23) gaat over het waarom en hoe dat Josef, een zoon van Ja’aqov (Jakob), onvrijwillig in Egypte terechtkwam en welk onrecht hem daar overkwam. Hij belandde uiteindelijk in de gevangenis. Maar het gaat ook over het verval van Jehoedah die zich tegen de bepaling (Gn 24:3; 28:1) in vermengde met de Kena’aniem (Kanaänieten). Net zoals ’Esaw had gedaan. Daarvan kwam logischerwijs allerlei onheil, maar doordat Jehoedah recht deed aan zijn Kena’anie schoondochter kreeg zij door hem twee zoons.

Nieuws, Leerhuis 19/12/2019

Haftarah – Wajesjév – En hij (Jakob) verbleef

Haftarah Wajesjév gaat over de parallel tussen de geschiedenissen van Judah en Josef met Gods oordeel over het nageslacht van Jakob. Gods oordeel over de zonen van Jakob God maakte door de profeet ’Amos (lastdrager…

206 01 0182 TopicalBkg Sidra‘ Wajisjlach (Gn 32:4-36:43) gaat over de confrontatie van Ja’aqov (Jakob) met zijn broer ’Esaw voor wie hij lange tijd naar een ander land was weggevlucht (zie sidra‘ Wajetse‘). Ja’aqov was erg angstig voor deze confrontatie (32:7, 11) en zond naar ’Esaw boodschappers en goederen om zijn genade (chen) te zoeken (32:5; 33:8, 11). Net zoals bij het vertrek bij Lavan trok ook ’Esaw hem met een leger tegemoet (31:23; 32:6). Dus nam Ja’aqov allerlei voorzorgsmaatregelen als het tot een gewelddadige confrontatie zou komen. Hij bad tot God, want Hij had hem immers opgedragen naar het beloofde Land terug te keren (31:13). De sidra‘ gaat verder over het doortrekken van het beloofde Land op weg naar het kamp van zijn vader Jitschaq (Izak).

Leerhuis, Nieuws 17/12/2019

Haftarah – Wajisjlach – En hij (Jakob) zond uit

Haftarah Wajisjlach (Gn 32-36) gaat over de parallel tussen de gespannen verhouding tussen Jakob en Esau, de tweelingzonen van Izak, en tussen hun afstammelingen tijdens de Babylonische ballingschap van Isra‘El. Gods oordeel over ‘Édom God…

206 01 0182 TopicalBkg Haftarah Wajetse‘ (Hos 11:7-14:10) is een profetie van Hosjea’ die optrad tussen 760-715 v.Chr. in het noordelijke koninkrijk Isra‘El en daardoor tijdgenoot was van de profeten ’Amos en Jesaja (Jesja’jahoe) die optraden tegen het zuidelijke koninkrijk Judah. Hosjea’s profetie is niet slechts Gods oordeel over Isra‘El (op de eerste plaats over ‘Éfrajim maar ook over Judah), maar benoemt ook waarover God vertoornd was. Vooral omdat zij de afgoden van de heidense buurvolken vereerden.

Nieuws, Leerhuis 06/12/2019

Haftarah – Wajetse‘ – En hij (Jakob) ging

Haftarah Wajetse‘ (Gn 28-32) gaat over de parallellen tussen Jakobs vluchtverblijf in Aram en de profetie van Hosea tegen het noordelijke koninkrijk: heeft Gods gezegende omgang met Jakob stand gehouden? Gods oordeel over Isra‘El God…

206 01 0182 TopicalBkg Via de profeet Mal‘achie (Mijn boodschapper) verklaarde God aan Isra‘El zijn liefde (Mal 1:2). Dat was na de terugkeer van Isra‘El uit hun Babylonische ballingschap (5de eeuw voor Chr.). Dat bleek daaruit dat Hij Ja’aqov verkoos uit de twee zonen van Jitschaq (Izak) en niet ’Esaw (Ezau), de eerstgeborene. In het verslag in het Bijbelboek Genesis blijkt die verkiezing echter niet expliciet, maar kan afgeleidt worden uit het feit dat Ja’aqovs leven uitgebreid is beschreven (Gn 25-50; bijna de helft van dat Bijbelboek!) en uit het kort noemen van de boze levenswijze van ’Esaw (Gn 25:34; 26:34; 27:41; 32:6). Ja’aqov wordt al op jonge leeftijd volkomen (tam in het Hebreeuws) genoemd en in contrast zijn broer ’Esaw sterker (‘amats), groter (rav) en een kundig jager (Gn 25:23, 27). God blijkt Zich zelfs tegen ’Esaw gekeerd te hebben (sane‘ – haten; Mal 1:3-4; Rm 9:13; Hb 12:17). Ook dat staat nergens expliciet in Genesis, alleen raakt ’Esaw in het verslag steeds meer op de zijlijn en gaat hij buiten het beloofde Land wonen (Gn 32:3; 36:8). Hij wordt leider van de natie ‘Édom dat vijandig werd tegen Isra‘El, maar van Godswege ophield te bestaan.

Nieuws, Leerhuis 29/11/2019

Haftarah – Toldot – Geschiedenis van Izak

Haftarah Toldot (Gn 25:19-28:9) gaat over de parallel tussen het minachten van God door Ezau en het latere Isra‘El. Isra‘Els priesters worden in het bijzonder aangesproken. Minachten van God Via de profeet Mal‘achie (Mijn boodschapper)…

206 01 0182 TopicalBkg In de sidra‘ Chajjej Sarah staat de dood van Avraham centraal. De Haftarah lezing (1 K 1:1-35) gaat over de aanstaande dood van koning Dawied. Beiden waren ze patriarchen in hun generatie. Maar Avrahams patriarchaat gaat niet alleen aan dat van Dawied vooraf, het staat er natuurlijk ook ‘boven’. Avraham was hoofd van Gods volk: de gemeenschap van gelovigen (zie Haftarah Léch lecha). Dawied was slechts hoofd van Gods natie Isra‘El, wat Hij Zich ‘in’ Gods volk schiep: de gemeenschap van Isra‘Eliem. Maar Avraham was nooit ‘koning’, want hij behoorde nooit tot enig natie. Ook was hij nooit letterlijk eigenaar van het beloofde Land. Hij leefde heel zijn leven als vreemdeling (Hebreeër) op aarde (Gn 23:4). Net als zijn zoon Jitschaq (Gn 35:27) en zijn kleinzoons na hem (Gn 37:1; Ex 6:1; Dt 10:19). Zijn afstammelingen werden immers pas bij Horeb tot Gods natie geschapen.

Nieuws, Leerhuis 22/11/2019

Haftarah – Chajjej Sarah – Sarahs leven

Haftarah Chajjej Sarah (Gn 23-25) gaat over de parallel tussen het gevolg van de dood van Avraham en koning David: hun opvolging. Opvolgingsstrijd In de laatste levensdagen van koning David was hij bedlegerig (1 K…

206 01 0182 TopicalBkg De profeet ‘Éliesja’ (zijn naam is een woordcombinatie met de stam jasja’ (redden / verlossen) en betekent: ‘Mijn God redt’) staat centraal in dit Haftarah gedeelte (2 K 4:1-37). Hij was van de stam Issaschar, dus woonde hij in het noordelijke koninkrijk Isra‘El (10 stammen), dat alleen door goddeloze koningen werd bestuurd. Hij had de bekende profeet ‘Éliejahoe (Elia) opgevolgd die ook in dat koninkrijk werkte (1 K 19:16; 2 K 2:15). Deze gebeurtenissen vinden plaats aan het einde van de 9de en begin 8ste eeuw v. Chr. en hij blijkt in zijn generatie een hoofd van de profeten te zijn.

Nieuws, Leerhuis 15/11/2019

Haftarah – Wajera‘ – En Hij verscheen

Haftarah Wajera‘ (Gn 18-22) gaat over de parallel tussen de profeten Avraham en ‘Éliesja’ (Elisa) die een millennium na elkaar leefden. ‘Éliesja’, hoofd van de profeten De profeet ‘Éliesja’ (zijn naam is een woordcombinatie met…

206 01 0182 TopicalBkg Om gelijk te lopen met de lezing in de synagoge zijn hier twee haftarot samengevoegd. Vanaf volgende week volgt voortaan één haftarah.

Nieuws, Leerhuis 07/11/2019

Haftarot – Noach / Léch lecha – Ga voor jezelf

Haftarot Noach en Léch lecha (Gn 6-17) gaan over de parallellen tussen Noach & Avraham en Isra‘El & Gods volk. Om gelijk te lopen met de lezing in de synagoge zijn hier twee haftarot samengevoegd….

206 01 0182 TopicalBkg Het is opmerkelijk dat dit Messiaanse gedeelte uit Jesaja meteen aan het begin van de lezingen uit de Torah (Bere‘sjiet) wordt gelezen. Haftarah in Johannes 1:1-5 op het Scheppingsverhaal veronderstelt dat het de logos de reden was van de Schepping. Sommigen interpreteren het Griekse woord logos als Torah. De verwarring komt doordat de Schepping natuurlijk op Gods bevel (tsawah) tot stand kwam (Hb 11:3). De kern van de Torah zijn de mitswot. Het woord logos zal dus in sommige gevallen inderdaad als Torah geïnterpreteerd moeten worden, maar in deze context geeft Hebreeën 1:2 uitsluitsel. Met de logos in Johannes 1 moet de Here Jezus bedoeld zijn (Kol 1:16). Dat betekent dus dat het openingswoord bere‘sjiet in Genesis staat voor ‘omwille van de Eersteling’. Die eersteling (ro‘sj; zie mijn parasjah op sidra‘ Bere‘sjiet) is in Genesis natuurlijk Adam, maar Hebreeën geeft nog een diepere inkijk (haftarah). Adam blijkt een evenknie in de niet-fysieke wereld (de hemel), bij God te hebben (1 Kor 15:47). Alleen bestond Deze al voordat Adam geschapen was (Jh 17:5). God heeft de Schepping vooreerst gemaakt omwille van Zijn Zoon, de Eersteling, de Here Jezus, op een moment dat de mens Adam nog niet geschapen was. God maakte Hem Hoofd (ro‘sj) van de Schepping (Ef 1:10). Hoewel dit ambt nog vervuld moet worden, omdat Zijn vijanden nog niet onder Zijn Voeten zijn gebracht (1 Kor 15:25). OT-haftarah verkondigt dus zaken die deels in het Nieuwe Verbond zijn vervuld en door het NT worden bevestigd. Dit toont hoe dicht Judaïsme tegen het Bijbelse geloof aanzit zonder dat het gezien wordt. Niet door Joden als het om het Nieuwe Verbond gaat en niet door christenen als het om Isra‘El in de galoet en hun toekomstige centrale plaats gaat. Dat wijst op het niet zien van Gods trouw.

Nieuws, Leerhuis 01/11/2019

Haftarah – Bere‘sjiet – In een aanvang

Haftarah Bere‘sjiet (Gn 1-6) gaat over het parallel tussen het scheppen van hemelen en aarde en de weerspannigheid van de mensen tegen God met Isra‘El. Maar ook over de komende Messiaanse tijd en welke gevolgen…

Nieuws, Leerhuis 24/10/2019

Parasjah – Wezo‘t – Maar dit (is de zegening door Mozes)

Deze laatste sidra‘ (Dt 33-34) gaat over de zegen die Mozes uitsprak over Isra‘El. Zijn laatste daad aan hen voor zijn dood. Daarmee worden de boeken van Mozes afgesloten. Maar daar bleef het niet bij….